SanNghiep.comSản Nghiệp
Cha mẹ già yếu và chuyện tiền bạc

Lương hưu của cha mẹ: chia thành khoản sinh hoạt, thuốc men và dự phòng thế nào

Cách giúp cha mẹ chia lương hưu hằng tháng thành các khoản sinh hoạt, thuốc men, hiếu hỉ, dự phòng và tiền riêng, mà quyền quyết định vẫn thuộc cha mẹ.

Retired Vietnamese couple at a low tea table in a Da Nang apartment, dividing cash into several plain paper envelopes, close-up of hands, soft overcast light

Lương hưu của cha mẹ là tiền của cha mẹ; việc của con, nếu được nhờ, là giúp chia nó ra thành từng khoản rõ ràng để tháng nào cũng đủ, có dư cho lúc ốm và còn phần để cha mẹ tự do tiêu. Khoản tiền cố định hằng tháng là chỗ dựa lớn của người về hưu. Dùng tuỳ hứng thì đầu tháng dư dả, cuối tháng thiếu thuốc; dùng quá chặt thì cha mẹ thấy mình như đang sống nhờ.

Bài này gợi ý cách chia theo những "phong bì" quen thuộc với người lớn tuổi, cách lập bảng phân bổ cùng cha mẹ, chuyện cha mẹ hay cho con cháu tiền, và những chiêu lừa nhắm vào người đang nhận lương hưu. Bài không đưa con số lương hưu hay mức điều chỉnh, vì những con số đó do quy định từng thời kỳ và từng người; khi cần, hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội nơi cha mẹ nhận.

Tiền của cha mẹ, con giúp sắp xếp chứ không quyết thay

Người về hưu đã làm việc mấy chục năm để có khoản tiền hằng tháng ấy. Với nhiều người, nhận lương hưu đúng ngày, tự tay chia ra từng phần là một nghi thức mang lại cảm giác vẫn còn tự lo được. Con muốn giúp thì nên bắt đầu bằng câu hỏi: bố mẹ có muốn con ngồi chia cùng không, thay vì tự lập bảng rồi đưa cho cha mẹ làm theo.

Có những cha mẹ chia lương hưu rất khéo, không cần ai giúp; con chỉ cần biết đại khái để khi cha mẹ ốm không ai bỡ ngỡ. Có những cha mẹ tiêu theo cảm hứng, cho cháu nhiều, góp họ nhiều, rồi cuối tháng ngại hỏi con. Với trường hợp sau, việc chia khoản giúp cha mẹ chủ động hơn chứ không phải để hạn chế cha mẹ.

Nguyên tắc nên giữ: cha mẹ quyết mỗi khoản bao nhiêu; con chỉ gợi ý và giúp ghi lại. Kể cả khi cha mẹ muốn dành phần lớn cho việc mà con thấy không cần, như đóng góp cho họ hàng hay biếu người quen, đó vẫn là lựa chọn của cha mẹ. Chỉ khi cha mẹ thiếu ăn, thiếu thuốc vì những khoản ấy thì mới cần cả nhà ngồi lại bàn.

Chia thành mấy "phong bì"

Sinh hoạt hằng ngày. Tiền chợ, gas, điện nước phần của cha mẹ, đồ dùng cá nhân. Đây là phong bì lớn nhất và cần đều đặn nhất. Nếu cha mẹ ăn chung với con, có thể thống nhất một khoản góp cố định mỗi tháng cho gia đình con thay vì tính từng bữa.

Thuốc men và khám chữa bệnh. Thuốc dùng hằng ngày, tiền tái khám, những khoản bảo hiểm y tế không chi trả. Phong bì này nên được ưu tiên chia trước, vì thiếu thuốc là chuyện không chờ được.

Hiếu hỉ và quan hệ. Đám cưới, đám tang, mừng thọ, thăm ốm, góp quỹ hội người cao tuổi, quỹ dòng họ. Với nhiều người già, đây là khoản giữ mối quan hệ, nên không thể cắt bỏ; chỉ cần có mức để không tháng nào bị cuốn đi quá đà.

Dự phòng. Phần để dành cho lúc ốm đột xuất, sửa nhà, thay đồ dùng hỏng. Phong bì này không tiêu hằng tháng mà cộng dồn, có thể gửi tiết kiệm khi đủ một khoản tròn.

Tiền riêng của cha mẹ. Một phần nhỏ cha mẹ tiêu tuỳ ý mà không ai hỏi: mua quà cho cháu, đi chơi với bạn, mua một món mình thích. Phong bì này giữ cho cha mẹ cảm giác tự do, và thường giúp các phong bì khác được tôn trọng hơn.

Lập bảng phân bổ cùng cha mẹ

Bảng phân bổ không cần phức tạp. Một tờ giấy, vài dòng, tính bằng phần mười của lương hưu cho dễ nhớ. Cách làm gợi ý:

  1. Ngồi cùng cha mẹ xem lại hai ba tháng gần nhất đã chi những gì, dựa vào trí nhớ của cha mẹ và các tin nhắn, hoá đơn còn giữ.
  2. Gom các khoản vào năm phong bì ở trên; khoản nào không biết xếp đâu thì cho vào sinh hoạt.
  3. Hỏi cha mẹ muốn mỗi phong bì được mấy phần mười. Ví dụ giả định: sinh hoạt năm phần, thuốc men hai phần, hiếu hỉ một phần, dự phòng một phần, tiền riêng một phần.
  4. So với chi tiêu thực tế: phong bì nào thường thiếu, phong bì nào thường dư, rồi điều chỉnh tỉ lệ.
  5. Viết tỉ lệ đã thống nhất ra giấy, dán ở chỗ cha mẹ hay nhìn thấy, hoặc ghi vào đầu sổ chi tiêu.
  6. Ngày nhận lương hưu, cha mẹ tự chia tiền vào từng phong bì hoặc từng phần trong tài khoản; con chỉ có mặt nếu cha mẹ muốn.
  7. Sau ba tháng, ngồi xem lại một lần, rồi mỗi năm một lần hoặc khi có thay đổi lớn về sức khoẻ.

Tỉ lệ trên chỉ là ví dụ; mỗi nhà khác nhau theo sức khoẻ, nơi ở và việc cha mẹ có ăn chung với con không. Điều cần là cha mẹ hiểu và đồng ý với cách chia, không phải tỉ lệ đẹp trên giấy.

Nhận lương hưu qua tài khoản hay tiền mặt: cân nhắc gì

Tuỳ nơi, người hưởng lương hưu có thể nhận tiền mặt tại điểm chi trả hoặc nhận qua tài khoản ngân hàng. Cách nhận và thủ tục cụ thể nên hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội nơi cha mẹ hưởng. Bảng dưới chỉ so ở góc quản lý tiền trong nhà.

Khía cạnhNhận qua tài khoảnNhận tiền mặt
Theo dõiCó lịch sử giao dịch, dễ đối chiếuPhải tự ghi chép, dễ quên
An toànKhông phải mang tiền đi đường; nhưng có rủi ro lừa đảo qua điện thoạiTránh được lừa trực tuyến; nhưng có rủi ro mất, rơi, trộm
Thói quenCần biết dùng thẻ hoặc ứng dụng, hoặc có người giúpQuen thuộc, cha mẹ tự cầm, tự chia phong bì
Khi đi lại khóKhông phải đến điểm chi trảPhải tự đi hoặc làm thủ tục cho người nhận thay theo quy định
Chia phong bìCó thể rút một phần, phần dự phòng để lại trong tài khoảnChia ngay khi nhận, phần dự phòng phải tự mang đi gửi

Không có cách nào hẳn tốt hơn. Nhiều cha mẹ nhận qua tài khoản nhưng vẫn rút ra chia phong bì vì thấy dễ quản lý hơn. Nếu đổi cách nhận, nên đổi khi cha mẹ thấy thoải mái, không phải vì con thấy tiện.

Khi cha mẹ hay cho con cháu tiền từ lương hưu

Nhiều ông bà coi việc cho cháu tiền đi học, cho con vốn làm ăn là niềm vui, là cách thể hiện mình vẫn còn có ích. Con không nên ngăn, nhưng có thể giúp cha mẹ đặt tiền cho con cháu vào phong bì "tiền riêng" hoặc một phần riêng của dự phòng, để việc cho không lấn vào tiền thuốc men.

Khó hơn là khi một người con thường xuyên xin tiền lương hưu của cha mẹ, còn những người khác không biết hoặc biết mà ngại nói. Cách giữ hoà khí là minh bạch: khoản cho lớn nên được ghi lại, nếu là cho vay thì ghi rõ là vay. Cha mẹ có quyền cho ai tiền của mình, nhưng anh chị em biết rõ thì tránh được những nghi ngờ và oán trách về sau.

Nếu cha mẹ bị một người con hay người thân gây áp lực, đòi tiền liên tục đến mức thiếu thốn, các con khác nên nói chuyện riêng với cha mẹ trước, giúp cha mẹ biết mình có quyền từ chối. Trường hợp nghiêm trọng, có dấu hiệu ép buộc, nên tìm tới hoà giải ở cơ sở hoặc hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.

Khi chỉ một người có lương hưu, hoặc lương hưu của bố và mẹ chênh nhau

Nhiều gia đình chỉ bố hoặc chỉ mẹ có lương hưu, người còn lại làm nông, buôn bán nhỏ hay nội trợ cả đời nên không có. Lúc đó lương hưu thực chất là tiền sống của cả hai người, nhưng đứng tên một người nhận. Người không có lương hưu dễ thấy mình phụ thuộc, ngại mua cho mình thứ gì, nhất là khi người nhận lương hưu quen giữ tiền chặt.

Khi giúp chia phong bì, nên mời cả bố và mẹ cùng ngồi, và gợi ý mỗi người có một phần tiền riêng như nhau, không phụ thuộc ai đứng tên nhận. Chuyện này cần nói khéo, vì đụng tới nếp sống mấy chục năm của cha mẹ; nói như một cách cho cả hai cùng thoải mái, không phải để phân xử ai đúng ai sai.

Cũng cần nghĩ trước một tình huống ít ai muốn nhắc: nếu người nhận lương hưu mất trước, người còn lại sẽ sống bằng gì. Các chế độ cho thân nhân tuỳ quy định và điều kiện cụ thể, nên hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội thay vì đoán. Biết trước giúp các con chuẩn bị phần góp, và giúp người còn lại không hoảng hốt giữa lúc đau buồn.

Những chiêu lừa nhắm vào người đang nhận lương hưu

Người nhận lương hưu có khoản tiền đều đặn và thường tin vào cơ quan nhà nước, nên là mục tiêu quen thuộc của kẻ gian. Nhắc cha mẹ nhận diện các kiểu sau và luôn hỏi lại con hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội bằng số chính thức:

  • Cuộc gọi tự xưng cơ quan bảo hiểm xã hội báo lương hưu bị tạm dừng, đòi cập nhật thông tin qua đường dẫn hoặc cài ứng dụng lạ.
  • Tin nhắn báo được tăng lương hưu, được truy lĩnh tiền, phải nộp một khoản phí hay cung cấp mã OTP để nhận.
  • Người đến nhà mời mua thuốc, thực phẩm chức năng, máy móc chữa bệnh với giá cao, nhận trả góp trừ vào lương hưu.
  • Lời mời góp vốn, gửi tiền lãi cao cho người về hưu, tự xưng hội, câu lạc bộ, dự án.
  • Người tự xưng cán bộ địa phương đến hướng dẫn cập nhật căn cước, định danh điện tử, rồi đòi chụp mặt hoặc mượn điện thoại.

Một câu dễ nhớ cho cha mẹ: cơ quan nhà nước không gọi điện đòi chuyển tiền, không xin mã gửi về điện thoại, không yêu cầu cài ứng dụng qua đường dẫn lạ. Gặp những điều đó, gác máy và gọi cho con.

Câu hỏi thường gặp

Lương hưu của cha mẹ có nên chuyển hết cho con giữ không?

Không nên, nếu cha mẹ còn minh mẫn và tự lo được. Con có thể giúp chia khoản và nhắc việc, còn tiền vẫn do cha mẹ giữ. Chuyển hết cho con giữ chỉ hợp khi cha mẹ tự đề nghị, cả nhà biết và có ghi chép rõ ràng.

Lương hưu không đủ chi tiêu thì sao?

Trước hết xem lại các phong bì: khoản nào có thể giảm mà không ảnh hưởng sức khoẻ. Phần còn thiếu, các con bàn cách góp thêm. Nên nói chuyện thẳng với cha mẹ, tránh để cha mẹ âm thầm bớt thuốc hay bớt ăn vì ngại.

Có nên gửi tiết kiệm phần lương hưu dư ra không?

Phần dự phòng cộng dồn đủ một khoản tròn có thể gửi tiết kiệm kỳ hạn ngắn để cha mẹ rút được khi cần. Không nên để cha mẹ bị mời chào sản phẩm đầu tư hay bảo hiểm dài hạn với khoản tiền này khi chưa hiểu rõ.

Cha mẹ có cần tự đi nhận lương hưu hằng tháng không?

Tuỳ cách nhận và quy định từng thời kỳ. Người nhận qua tài khoản thì không phải đi. Người nhận tiền mặt mà đi lại khó có thể làm thủ tục cho người nhận thay theo hướng dẫn của cơ quan bảo hiểm xã hội; nên hỏi trực tiếp nơi chi trả.

Khi cha mẹ mất, lương hưu tháng đó và các khoản liên quan xử lý thế nào?

Gia đình cần báo cho cơ quan bảo hiểm xã hội để dừng chi trả và hỏi về các chế độ liên quan theo quy định hiện hành. Đây là thủ tục riêng; nên hỏi trực tiếp cơ quan bảo hiểm xã hội, không tự rút tiếp lương hưu trong tài khoản.

Có nên ghi lại cách chia lương hưu cho anh chị em biết không?

Nên, ở mức tóm tắt. Anh chị em biết cha mẹ chia tiền ra sao thì hiểu khi nào cần góp thêm, và khi người đang giúp cha mẹ vắng mặt, người khác có thể thay mà không làm rối nếp của cha mẹ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138