SanNghiep.comSản Nghiệp
Cha mẹ già yếu và chuyện tiền bạc

Đi ngân hàng cùng cha mẹ cao tuổi: chuẩn bị gì và khi nào để cha mẹ tự nói

Con đi ngân hàng cùng cha mẹ cao tuổi: giấy tờ mang theo, đứng ở đâu khi tới quầy, giao dịch nào nên chậm lại và việc cần làm sau mỗi lần giao dịch.

Elderly Vietnamese father in a short-sleeved shirt seated at a bank counter in Can Tho, adult son standing slightly behind him, clerk out of focus, bright interior

Đi ngân hàng cùng cha mẹ cao tuổi là đi để đỡ, không phải để làm thay: chủ tài khoản vẫn là cha mẹ, người ký, người trả lời nhân viên vẫn là cha mẹ. Vai của người con là giúp cha mẹ chuẩn bị đủ giấy tờ, hiểu những gì nhân viên nói, đọc kỹ những gì phải ký, và đứng cạnh để cha mẹ yên tâm hơn trước những giao dịch lớn.

Bài này dành cho những gia đình mà cha mẹ vẫn tự đi được, vẫn minh mẫn, chỉ ngại thủ tục, mắt kém, tai nặng hay sợ bị lừa. Trường hợp cha mẹ nằm viện, không ra quầy được, hoặc phải nhờ con làm thay hẳn, là chuyện uỷ quyền và quy định riêng của từng ngân hàng, có bài và trang chuyên đề khác bàn kỹ.

Đi cùng khác đi thay ở điểm nào

Ngân hàng giao dịch với chủ tài khoản. Khi cha mẹ có mặt tại quầy, nhân viên sẽ đối chiếu giấy tờ, hỏi trực tiếp cha mẹ, yêu cầu cha mẹ ký và với những giao dịch nhất định là xác thực khuôn mặt. Người con đi cùng không có tư cách gì trong giao dịch, trừ khi có giấy uỷ quyền hợp lệ theo yêu cầu của ngân hàng. Hiểu rõ điều này giúp người con khỏi bực khi nhân viên lịch sự đề nghị mình lùi lại, hoặc hỏi riêng cha mẹ.

Nhiều nhân viên ngân hàng được hướng dẫn chú ý tới người cao tuổi đi cùng người khác khi rút số tiền lớn hay tất toán sổ, để phòng trường hợp người già bị ép hoặc bị dụ. Họ có thể hỏi cha mẹ: bác rút tiền để làm gì, có ai bảo bác chuyển không. Đó là lớp bảo vệ có ích, kể cả khi con là người hoàn toàn ngay thẳng. Người con nên tạo điều kiện để cha mẹ trả lời thoải mái, thay vì trả lời hộ.

Đi cùng cũng có nghĩa là không quyết thay. Nhân viên giới thiệu một sản phẩm, cha mẹ quay sang hỏi con nên không, con có thể giải thích những gì mình hiểu, gợi ý mang tài liệu về đọc, nhưng câu trả lời cuối cùng là của cha mẹ.

Chuẩn bị trước ở nhà

Một buổi đi ngân hàng hỏng thường vì thiếu một tờ giấy hay một chiếc điện thoại không nhận mã. Chuẩn bị từ tối hôm trước giúp cha mẹ đỡ mệt và đỡ cuống:

  • Thẻ căn cước hoặc căn cước công dân còn hạn của cha mẹ; kiểm hạn trước vì thẻ hết hạn là không giao dịch được.
  • Sổ tiết kiệm, thẻ ngân hàng, giấy hẹn hay biên nhận cũ nếu giao dịch liên quan.
  • Điện thoại cha mẹ đang dùng số đã đăng ký với ngân hàng, sạc đầy pin, để nhận mã xác thực hoặc tin nhắn.
  • Kính đọc, máy trợ thính nếu cha mẹ dùng; người lớn tuổi đọc giấy tờ chữ nhỏ dưới đèn quầy rất mệt.
  • Một tờ giấy ghi sẵn câu hỏi cha mẹ muốn hỏi: lãi suất kỳ tới tính thế nào, rút trước hạn có mất gì, phí chuyển tiền ra sao.
  • Hỏi trước ngân hàng xem giao dịch đó có cần hẹn, có cần giấy tờ gì thêm, và có quầy ưu tiên cho người cao tuổi không.
  • Chọn giờ vắng khách, thường là giữa buổi sáng ngày thường, tránh đầu tháng và những ngày gần lễ Tết.
  • Chuẩn bị nước uống, chọn chỗ đỗ xe gần cửa, và nếu cha mẹ đi lại khó thì hỏi ngân hàng có lối đi cho xe lăn không.

Việc chuẩn bị này cũng là dịp để hỏi cha mẹ hôm nay muốn làm đúng việc gì, với số tiền bao nhiêu. Nói rõ ở nhà, tránh đến quầy rồi mới đổi ý vì nghe nhân viên giới thiệu thêm.

Tại quầy: con đứng ở đâu, nói gì

Cách cư xử của người con tại quầy ảnh hưởng tới việc nhân viên coi ai là người giao dịch. Một vài thói quen nên giữ:

  1. Để cha mẹ ngồi ghế trước quầy, con đứng hoặc ngồi bên cạnh, hơi lùi về sau.
  2. Để cha mẹ chào và nói việc mình cần trước. Con chỉ bổ sung khi cha mẹ quay sang nhờ hoặc nói sót.
  3. Khi nhân viên giải thích, nếu cha mẹ chưa nghe rõ, nhờ nhân viên nói lại chậm hơn thay vì con tự diễn giải lại theo ý mình.
  4. Đọc cùng cha mẹ mọi tờ giấy trước khi ký: số tiền, số tài khoản, kỳ hạn, tên sản phẩm. Hỏi lại những chỗ không hiểu.
  5. Nếu nhân viên muốn hỏi riêng cha mẹ, lùi ra chỗ khác một cách tự nhiên.
  6. Kiểm biên lai, sổ hoặc tin nhắn xác nhận ngay tại quầy, đối chiếu với điều cha mẹ muốn làm, rồi mới rời đi.

Nếu thấy nhân viên đang nói chuyện với con thay vì với cha mẹ, nhẹ nhàng hướng câu chuyện lại: dạ chị hỏi bố em giúp. Một câu đơn giản như vậy giữ được thể diện cho cha mẹ và giữ đúng vai cho mình.

Những giao dịch nên chậm lại

Tất toán sổ tiết kiệm trước hạn. Rút trước hạn thường làm mất phần lớn tiền lãi theo kỳ hạn. Nếu cha mẹ muốn rút trước vì một lý do gấp, hỏi rõ nhân viên số tiền thực nhận, rồi cân nhắc có cách nào khác không, như rút một phần nếu sản phẩm cho phép.

Chuyển số tiền lớn cho người không quen. Nếu cha mẹ muốn chuyển tiền cho một người hay một tổ chức mà con chưa từng nghe, đó là lúc dừng lại. Hỏi cha mẹ ai bảo chuyển, vì sao, đã gặp mặt người đó chưa. Phần lớn các vụ lừa người già đều đi qua bước chuyển khoản hoặc rút tiền mặt tại quầy.

Mua sản phẩm bảo hiểm hoặc đầu tư tại ngân hàng. Một số quầy giao dịch có giới thiệu sản phẩm bảo hiểm hay đầu tư. Không có nghĩa là xấu, nhưng đây là hợp đồng dài hạn, có điều khoản riêng về phí và huỷ ngang. Nên đề nghị mang tài liệu về đọc, không ký ngay trong buổi, và phân biệt rõ với sổ tiết kiệm.

Mở thẻ tín dụng, đăng ký vay. Người cao tuổi thường không cần thẻ tín dụng. Nếu được mời mở, hỏi rõ phí thường niên, lãi khi trả chậm, và cha mẹ có thật sự cần không.

Ký bảo lãnh, thế chấp cho người khác. Cha mẹ ký thế chấp nhà hay sổ tiết kiệm để bảo đảm khoản vay của con cháu hay người quen là quyết định có thể mất tài sản. Nên để cả nhà biết, đọc kỹ hợp đồng và hỏi luật sư trước, không ký trong một buổi vội.

Xác thực khuôn mặt và cập nhật thông tin

Từ giữa năm 2024, theo quy định của Ngân hàng Nhà nước, những giao dịch chuyển tiền trực tuyến vượt một ngưỡng nhất định phải xác thực bằng khuôn mặt khớp với dữ liệu sinh trắc học đã đăng ký. Với nhiều người cao tuổi, đây là trở ngại khi dùng ứng dụng ngân hàng, nhưng cũng là một lớp bảo vệ: kẻ gian có mật khẩu cũng khó chuyển số tiền lớn nếu không có khuôn mặt của chủ tài khoản. Ngưỡng và cách làm cụ thể có thể thay đổi, nên hỏi ngân hàng của cha mẹ quy định hiện hành.

Một buổi đi ngân hàng cùng cha mẹ là dịp tốt để cập nhật những thứ hay bị bỏ quên: số điện thoại nhận tin nhắn có còn là số cha mẹ đang dùng không, thông tin giấy tờ đã đổi sang thẻ mới chưa, địa chỉ có cần cập nhật sau khi địa giới hành chính thay đổi không. Thông tin cũ khiến cha mẹ không nhận được tin nhắn biến động số dư, tức là mất một kênh phát hiện giao dịch lạ.

Lưu ý quan trọng nhất: không ai được nhờ cha mẹ quét khuôn mặt hộ, kể cả người tự xưng nhân viên ngân hàng gọi điện hay đến nhà. Việc xác thực chỉ làm trong ứng dụng chính thức của ngân hàng hoặc tại quầy. Nhắc điều này nhiều lần với cha mẹ, vì đây là chiêu kẻ gian đang dùng.

Sau mỗi lần giao dịch: việc nên làm

Buổi đi ngân hàng chưa xong khi rời quầy. Những việc nhỏ sau đó giúp cha mẹ và các con nắm được tình hình về sau.

ViệcAi làmVì sao
Cất biên lai, sổ, hợp đồng vào chỗ cố địnhCha mẹ, con giúp sắp xếpKhi cần đối chiếu hay khi có chuyện bất ngờ, người nhà biết tìm ở đâu
Ghi một dòng vào sổ tài chính của cha mẹNgười con đang giúpTheo dõi ngày đáo hạn, số tiền, nơi gửi
Kiểm tin nhắn biến động số dư trong vài ngày sauCha mẹ, con nhắcPhát hiện sớm giao dịch không đúng
Báo ngắn cho anh chị em nếu là giao dịch lớnNgười đi cùngMinh bạch, tránh hiểu lầm về sau
Ghi lịch đáo hạn sổ tiết kiệm lần tớiNgười con đang giúpTránh để sổ tự tái tục theo kỳ hạn cha mẹ không muốn

Nếu giao dịch hôm đó cha mẹ quyết khác ý con, cũng ghi lại như bình thường, không bình luận. Mục đích là để cả nhà biết, không phải để chứng minh ai đúng.

Khi cha mẹ muốn tự đi một mình lần sau

Sau vài lần đi cùng, nhiều cha mẹ muốn tự đi, và đó là dấu hiệu tốt. Người con có thể giúp cha mẹ tự tin hơn thay vì giữ vai người đi kèm mãi. Lần đi cùng nào cũng nên để cha mẹ tự làm nhiều hơn lần trước: tự lấy số thứ tự, tự nói việc cần làm, tự đọc lại biên lai. Con chỉ đứng xem và nhắc khi cần.

Trước khi cha mẹ tự đi, thống nhất vài quy ước đơn giản. Giao dịch thường lệ như rút tiền chi tiêu, gửi lại sổ đến hạn với cùng kỳ hạn thì cha mẹ cứ làm. Giao dịch bất thường như tất toán sớm, chuyển tiền cho người lạ, ký giấy tờ mới thì về nhà bàn trước, hoặc gọi cho con ngay tại quầy. Quy ước này không phải để kiểm soát, mà để có một lúc dừng lại trước những quyết định dễ bị dụ.

Đưa cho cha mẹ một mẩu giấy ghi số tổng đài chính thức của ngân hàng (chép từ mặt sau thẻ hoặc từ sổ), để cha mẹ biết gọi đâu khi có thắc mắc, thay vì gọi lại những số lạ trong tin nhắn. Sau mỗi lần cha mẹ tự đi, hỏi thăm nhẹ nhàng, khen khi cha mẹ làm tốt. Cảm giác tự lo được việc của mình giúp người cao tuổi vui và minh mẫn lâu hơn.

Câu hỏi thường gặp

Nhân viên ngân hàng không cho con ngồi cùng cha mẹ có đúng không?

Ngân hàng có quyền yêu cầu làm việc riêng với chủ tài khoản, nhất là với giao dịch lớn của người cao tuổi, để phòng việc người già bị ép. Con nên hợp tác, sau đó hỏi lại cha mẹ đã giao dịch những gì và cùng kiểm biên lai.

Cha mẹ nghe kém, có được nhờ con nói thay không?

Con có thể giúp truyền đạt, nhưng câu trả lời phải là của cha mẹ. Có thể nhờ nhân viên viết ra giấy những điểm chính, hoặc nói chậm, rõ. Những câu xác nhận ý muốn như đồng ý rút, đồng ý chuyển, cha mẹ nên tự nói.

Cha mẹ không đọc được chữ thì ký giấy tờ ngân hàng thế nào?

Ngân hàng thường có quy trình riêng cho người không đọc được hoặc không ký được, có thể cần người làm chứng hoặc điểm chỉ. Hỏi ngân hàng trước khi đi để chuẩn bị, và nhờ nhân viên đọc to nội dung trước khi cha mẹ xác nhận.

Có nên rút hết tiền mặt về nhà cho cha mẹ dễ dùng không?

Không nên giữ nhiều tiền mặt ở nhà vì rủi ro mất trộm, cháy, ẩm và bị lừa. Chỉ rút đủ chi tiêu một khoảng thời gian, phần còn lại để trong tài khoản hoặc sổ tiết kiệm.

Ngân hàng có đến nhà làm thủ tục cho người già không?

Một số ngân hàng có hỗ trợ tại nhà cho khách cao tuổi hay ốm yếu trong những trường hợp nhất định, tuỳ chính sách từng nơi. Hãy gọi tổng đài hoặc tới chi nhánh hỏi trực tiếp, đừng tin người lạ tự đến nhà xưng là nhân viên.

Con có nên giữ thẻ ngân hàng của cha mẹ sau khi đi giao dịch về không?

Không nên, trừ khi cha mẹ chủ động nhờ và cả nhà biết. Thẻ và mã PIN là của chủ tài khoản. Nếu cha mẹ hay quên chỗ cất, giúp chọn một chỗ cố định trong nhà, thay vì con mang đi.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138