SanNghiep.comSản Nghiệp
Tài sản số của gia đình

Dữ liệu gia đình nằm trong tài khoản công ty: tách ra trước khi nghỉ việc hay đổi máy

Hộp thư công ty nhận sao kê ngân hàng nhà mình, ảnh con trên ổ đám mây cơ quan, số điện thoại công ty nhận mã xác thực: cách nhận ra và tách về tài khoản riêng.

Vietnamese office worker packing a cardboard box at an emptied desk in a Da Nang office at dusk, laptop closed, a framed family photo turned away from camera, quiet mood

Nếu hộp thư công ty đang nhận sao kê ngân hàng của gia đình, ổ lưu trữ của cơ quan đang chứa ảnh con, hay số điện thoại công ty cấp đang nhận mã xác thực cho ví điện tử của bạn, thì một phần tài sản số của gia đình đang nằm trong tay công ty. Khi nghỉ việc, chuyển công tác hay công ty đổi chính sách, quyền truy cập có thể bị thu hồi trong một ngày, và bạn không còn cách lấy lại.

Bài này giúp bạn nhận ra những chỗ dữ liệu gia đình đã lẫn vào tài khoản công việc, tách chúng ra theo thứ tự an toàn, và giữ ranh giới từ nay về sau. Nội dung áp dụng cho cả người làm văn phòng, giáo viên, nhân viên y tế, người làm ở cơ quan nhà nước có hộp thư công vụ.

Dữ liệu gia đình lẫn vào tài khoản công việc bằng cách nào

Thường không ai cố ý. Một ngày cần đăng ký tài khoản ngân hàng trực tuyến, hộp thư công ty đang mở sẵn trên máy thì gõ luôn địa chỉ đó. Cơ quan cấp ổ lưu trữ đám mây dung lượng lớn, điện thoại riêng đầy bộ nhớ, thế là ảnh con được bật đồng bộ lên đó. Công ty phát điện thoại kèm SIM, dùng lâu thành quen, số đó được khai cho ví điện tử, cho trường học của con, cho bảo hiểm.

Sau vài năm, ranh giới giữa đồ của công ty và đồ của gia đình mờ dần. Người dùng quên mất rằng mọi thứ trong tài khoản công ty, về nguyên tắc, nằm dưới quyền quản trị của công ty. Quản trị viên có thể đặt lại mật khẩu, khoá tài khoản, xem hoặc lưu trữ dữ liệu theo chính sách nội bộ. Khi người lao động nghỉ, tài khoản thường bị khoá ngay ngày cuối và xoá sau một thời gian.

Ngược lại, công ty cũng không muốn dữ liệu gia đình của nhân viên nằm trên hệ thống của mình, vì nó làm phức tạp việc quản lý và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Tách ra là có lợi cho cả hai phía, và nên làm khi bạn còn đang làm việc bình thường, không đợi đến tuần cuối.

Năm chỗ dữ liệu gia đình hay nằm nhầm

Đi qua từng dòng, đánh dấu những chỗ nhà bạn đang gặp. Cột giữa giải thích điều gì xảy ra nếu không xử lý kịp.

Chỗ nằm nhầmNếu mất quyền truy cậpCần chuyển về đâu
Hộp thư công ty là thư đăng nhập hoặc khôi phục của ngân hàng, ví, bảo hiểmKhông nhận được thư đặt lại mật khẩu, sao kê, thông báo hợp đồngHộp thư cá nhân của chính bạn
Số điện thoại công ty cấp nhận mã xác thựcSố bị thu hồi, cấp cho người khác, họ nhận mã của bạnSố điện thoại cá nhân
Ảnh, video gia đình đồng bộ lên ổ lưu trữ công tyMất toàn bộ khi tài khoản bị khoáKho ảnh cá nhân hoặc gia đình, kèm bản sao lưu
Giấy tờ cá nhân quét lưu trên máy tính công tyMáy bị thu hồi, người khác dùng lạiỔ lưu trữ cá nhân, xoá bản trên máy công ty
Trình duyệt máy công ty lưu mật khẩu tài khoản cá nhânNgười dùng máy sau có thể đăng nhậpTrình quản lý mật khẩu cá nhân; xoá khỏi máy công ty

Nếu ở dòng nào bạn cũng đánh dấu, đừng lo: đó là chuyện rất phổ biến. Quan trọng là xử lý theo thứ tự đúng, ưu tiên những thứ dính đến tiền trước.

Tách dữ liệu theo thứ tự an toàn

Làm khi còn đang làm việc, tài khoản công ty còn hoạt động. Thứ tự dưới đây đi từ thứ khó lấy lại nhất đến dễ nhất.

  1. Đổi số điện thoại nhận mã xác thực ở ngân hàng và ví điện tử sang số cá nhân. Ngân hàng có thể yêu cầu ra quầy hoặc xác minh khuôn mặt; làm trước vì lâu nhất.
  2. Đổi hộp thư đăng ký và hộp thư khôi phục của các tài khoản tài chính, bảo hiểm, dịch vụ công trực tuyến sang hộp thư cá nhân.
  3. Đổi thông tin liên hệ với trường học của con, cơ sở y tế, chủ nhà, các dịch vụ gia đình khác.
  4. Tải ảnh, video gia đình từ ổ lưu trữ công ty về kho cá nhân, kiểm số lượng tệp hai bên cho khớp, rồi tắt đồng bộ ảnh lên ổ công ty.
  5. Chép giấy tờ cá nhân đã quét trên máy công ty sang ổ cá nhân, rồi xoá bản trên máy công ty, kể cả trong thùng rác.
  6. Xoá mật khẩu tài khoản cá nhân khỏi trình duyệt máy công ty, đăng xuất các tài khoản cá nhân trên máy đó.
  7. Cập nhật bảng kê tài sản số của gia đình: những tài khoản nào vừa đổi thư, đổi số.

Khi tải dữ liệu từ hệ thống công ty, chỉ lấy dữ liệu của riêng bạn và gia đình. Tài liệu công việc, dữ liệu khách hàng thuộc về công ty; mang ra ngoài có thể vi phạm hợp đồng lao động và quy định bảo vệ dữ liệu, kể cả khi bạn là người soạn ra chúng.

Những điều không nên làm khi tách dữ liệu

Không chuyển tiếp hàng loạt thư từ hộp thư công ty sang hộp thư cá nhân. Thư công việc lẫn trong đó có thể chứa thông tin của công ty và khách hàng. Nhiều công ty có hệ thống giám sát và coi đây là hành vi rò rỉ dữ liệu. Chỉ chuyển từng thư cá nhân cần giữ, như hợp đồng bảo hiểm của gia đình.

Không cài phần mềm lạ lên máy công ty để sao lưu. Dùng chức năng sẵn có, hoặc hỏi bộ phận công nghệ thông tin cách lấy dữ liệu cá nhân ra. Phần mềm tự cài có thể vi phạm quy định nội bộ.

Không đợi đến ngày cuối. Nhiều nơi khoá tài khoản ngay khi có quyết định nghỉ việc, không phải ngày làm việc cuối cùng. Có nơi khoá ngay sau buổi trao đổi về nghỉ việc.

Không xoá dữ liệu công việc để "dọn sạch". Tách dữ liệu cá nhân ra, còn tài liệu công việc để lại theo quy trình bàn giao. Xoá dữ liệu công việc có thể gây rắc rối pháp lý khi rời công ty.

Số điện thoại công ty cấp: chuyện riêng cần chú ý

Số điện thoại công ty cấp là thứ dễ lẫn nhất, vì nó nằm trong chính chiếc điện thoại bạn dùng hằng ngày. Khi nghỉ việc, công ty thu hồi SIM hoặc chuyển số cho người thay thế. Từ đó, mọi tin nhắn gửi đến số này, kể cả mã xác thực ngân hàng của bạn, đi đến người khác.

Một số công ty cho nhân viên nhận lại số khi nghỉ, bằng cách chuyển quyền sử dụng thuê bao sang tên cá nhân. Nếu số đó đã gắn với quá nhiều thứ và bạn muốn giữ, hãy hỏi bộ phận hành chính về khả năng này sớm. Nếu không được, coi như phải đổi số và làm theo các bước đổi số điện thoại khôi phục thông thường.

Ví dụ giả định: anh Tuấn ở TP Hồ Chí Minh dùng số công ty cấp tám năm, khai cho hai ngân hàng, ba ví điện tử, trường của hai con. Khi nhận quyết định chuyển công ty, anh có hai tuần. Anh dành buổi tối đầu tiên lập danh sách mọi nơi khai số đó, sau đó mỗi ngày đổi hai ba chỗ, ra ngân hàng vào một buổi trưa. Ngày bàn giao SIM, danh sách đã gạch hết. Nếu không làm, sau khi số được cấp cho đồng nghiệp mới, mã xác thực ngân hàng của anh sẽ đến điện thoại của người khác.

Hộ kinh doanh, công ty gia đình: chiều ngược lại cũng cần tách

Ở nhiều gia đình làm kinh doanh, vấn đề đi theo chiều ngược lại: tài khoản của cửa hàng, của công ty gia đình lại nằm trong hộp thư cá nhân của một người. Trang bán hàng đăng ký bằng hộp thư của con gái, tài khoản sàn thương mại điện tử gắn số điện thoại của mẹ, tên miền trang web gia hạn bằng thẻ của bố. Khi người đó đi lấy chồng, đi du học hay giận nhau với cả nhà, việc kinh doanh bị kẹt theo.

Cách làm gọn là lập một hộp thư riêng cho việc kinh doanh, do chủ hộ kinh doanh hoặc người đại diện công ty kiểm soát, rồi chuyển dần các tài khoản kinh doanh sang đó. Những người khác trong nhà được thêm vào với vai trò quản trị viên hay nhân viên trên từng nền tảng, thay vì dùng chung mật khẩu. Tiền thu của cửa hàng về tài khoản ngân hàng đứng tên chủ hộ hoặc công ty, không về tài khoản cá nhân của người làm thuê hay người thân.

Ghi tất cả vào bảng kê tài sản số dưới một mục riêng "tài sản kinh doanh", kèm ai đứng tên, ai quản trị. Nếu cửa hàng do nhiều anh chị em cùng góp, việc ai đứng tên tài khoản và tên miền nên được ghi trong thoả thuận góp vốn của cả nhà; khi có bất đồng, nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để soạn thoả thuận cho chặt.

Giữ ranh giới từ nay về sau

Nguyên tắc đơn giản: tài khoản công ty chỉ cho việc công ty, tài khoản cá nhân cho việc gia đình. Khi đăng ký bất kỳ dịch vụ nào cho gia đình, dừng một giây kiểm xem mình đang gõ hộp thư nào, số điện thoại nào.

Nếu dùng chung một điện thoại cho cả việc công ty và việc riêng, nhiều hệ điều hành cho tách hồ sơ công việc riêng. Ảnh chụp bằng ứng dụng máy ảnh trong hồ sơ cá nhân sẽ không chạy sang ổ công ty. Hỏi bộ phận công nghệ thông tin của công ty cách thiết lập đúng.

Trong buổi rà soát tài sản số hằng năm của gia đình, thêm một câu hỏi vào danh mục: có tài khoản nào của nhà mình đang dùng hộp thư hay số điện thoại của nơi làm việc không. Câu hỏi này áp dụng cho mọi người trong nhà, kể cả người đã nghỉ hưu, vì hộp thư cơ quan cũ của họ có thể đã bị xoá từ lâu mà vẫn còn là thư khôi phục của một tài khoản nào đó.

Câu hỏi thường gặp

Công ty có quyền đọc thư cá nhân trong hộp thư công ty không?

Hộp thư công ty là tài sản của công ty và thường được quản lý theo quy định nội bộ, có thể bao gồm giám sát. Quyền cụ thể còn phụ thuộc hợp đồng lao động, nội quy và pháp luật về dữ liệu cá nhân. An toàn nhất là không dùng hộp thư công ty cho việc riêng.

Đã nghỉ việc rồi mới nhớ ra ảnh gia đình còn trên ổ công ty thì làm gì?

Liên hệ bộ phận nhân sự hoặc công nghệ thông tin của công ty cũ càng sớm càng tốt, nói rõ dữ liệu cá nhân nào cần lấy. Nhiều nơi giữ tài khoản một thời gian trước khi xoá và có thể hỗ trợ, nhưng không có nghĩa vụ chắc chắn phải làm.

Có nên dùng máy tính công ty làm việc riêng như khai thuế cá nhân không?

Nên hạn chế. Nếu buộc phải dùng, đăng nhập bằng chế độ duyệt riêng tư, không lưu mật khẩu, đăng xuất sau khi xong và không tải giấy tờ cá nhân về máy.

Hộp thư công vụ ở cơ quan nhà nước có khác hộp thư công ty tư nhân không?

Về nguyên tắc, hộp thư công vụ dùng cho công việc của cơ quan và chịu quy định quản lý riêng. Dùng nó cho việc gia đình càng không phù hợp. Khi chuyển công tác hay nghỉ hưu, tài khoản sẽ bị thu hồi theo quy trình.

Người đã nghỉ hưu có cần kiểm lại không?

Có. Nhiều người nghỉ hưu vẫn còn tài khoản ngân hàng, bảo hiểm khai hộp thư cơ quan cũ hoặc số máy cơ quan. Những địa chỉ đó có thể đã bị xoá, cần đổi sang hộp thư và số cá nhân để còn nhận thông báo.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138