SanNghiep.comSản Nghiệp
Sổ tài sản gia đình

Ghi sổ tiết kiệm, tài khoản và hợp đồng bảo hiểm vào sổ tài sản: ghi gì, tránh gì

Mỗi khoản tiền gửi, tài khoản, hợp đồng bảo hiểm trong sổ tài sản cần ghi những ô nào; tiền gửi trực tuyến dễ quên ra sao; những thông tin không bao giờ chép vào sổ.

Middle-aged Vietnamese woman at a bank counter in Đà Nẵng sliding a closed passbook across the desk to a teller, seen from behind her shoulder, bright interior, faces out of focus

Với mỗi khoản tiền gửi, sổ tài sản nên ghi: ngân hàng và chi nhánh, người đứng tên, hình thức (sổ giấy hay gửi trực tuyến), số tiền gốc, kỳ hạn, ngày đáo hạn và cách tái tục. Với mỗi hợp đồng bảo hiểm: loại, số hợp đồng, bên mua, người được bảo hiểm, người thụ hưởng, kỳ đóng phí và nơi cất hợp đồng. Mật khẩu, mã PIN và mã xác thực tuyệt đối không ghi.

Tiền gửi và bảo hiểm là hai nhóm "vô hình" nhất trong tài sản gia đình: không đứng trong sân như chiếc xe, không treo trên tường như giấy khen. Khi người đứng tên không kể lại, người thân có thể không biết chúng tồn tại. Bài này đi qua từng loại, chỉ ra ô nào cần ghi, loại nào dễ bị quên nhất và những cách kẻ gian lợi dụng chính các thông tin này.

Ô thông tin cho mỗi khoản tiền gửi

Mỗi sổ tiết kiệm hay khoản tiền gửi có kỳ hạn nên có một dòng riêng, kể cả khi cùng một ngân hàng. Gom chung dễ nhầm khi các khoản đáo hạn khác ngày.

ÔGhi thế nàoLưu ý
Ngân hàng, chi nhánhTên ngân hàng và chi nhánh mở sổMột số thủ tục phải làm ở đúng chi nhánh mở
Người đứng tênHọ tên đúng như trên sổ hoặc trong ứng dụngĐồng sở hữu thì ghi đủ các tên
Hình thứcSổ giấy hay gửi trực tuyến qua ứng dụngGửi trực tuyến không có sổ giấy để thấy
Số tiền gốcSố tiền ban đầu, trònKhông cần cập nhật lãi từng tháng
Kỳ hạn, ngày gửiVí dụ: kỳ hạn mười hai tháng, gửi tháng NămGiúp tính ngày đáo hạn
Ngày đáo hạnNgày cụ thểÔ quan trọng nhất để không bỏ lỡ
Cách tái tụcTự động tái tục gốc, tái tục cả gốc lẫn lãi, hay tất toán chuyển về tài khoảnHỏi lại ngân hàng nếu không nhớ
Nơi cất sổNgăn tủ, két, hoặc "không có sổ giấy"Không cất sổ chung với căn cước của người đứng tên

Không cần ghi lãi suất. Lãi suất in trên sổ hoặc trong ứng dụng, đổi theo từng kỳ, ghi vào sổ tài sản chỉ thêm việc phải sửa. Điều sổ cần là cho biết khoản tiền nằm ở đâu và khi nào cần để ý tới nó.

Tiền gửi trực tuyến: loại dễ bị quên nhất

Nhiều gia đình giờ gửi tiết kiệm ngay trên ứng dụng ngân hàng, vài thao tác là xong, không ra quầy, không có sổ giấy. Tiện cho người gửi, nhưng với người thân thì khoản tiền đó gần như vô hình: không có cuốn sổ nào nằm trong tủ để ai đó tình cờ thấy. Nếu người gửi không kể lại và không ghi vào đâu, người thân chỉ biết khi chủ động hỏi ngân hàng, mà muốn hỏi thì trước hết phải biết hỏi ngân hàng nào.

Vì vậy với mỗi khoản gửi trực tuyến, dòng trong sổ tài sản phải ghi rõ chữ "gửi trực tuyến, không có sổ giấy", kèm ngân hàng, người đứng tên và ngày đáo hạn. Có thể ghi thêm mã khoản tiền gửi hiện trong ứng dụng để dễ đối chiếu, nhưng không ghi thông tin đăng nhập.

Một thói quen nên có: mỗi lần mở hay tất toán khoản gửi trên ứng dụng, sửa sổ ngay trong ngày. Khoản gửi trực tuyến thường được mở nhiều lần, số tiền nhỏ, dễ quên hơn sổ giấy. Ví dụ giả định: một người mỗi tháng gửi riêng một khoản nhỏ, sau hai năm có hai mươi tư khoản đáo hạn khác nhau. Không ghi lại thì chính người gửi cũng khó nhớ hết, nói gì đến người thân.

Tài khoản thanh toán, thẻ và ví điện tử: ghi gì, bỏ gì

Tài khoản thanh toán không có kỳ hạn nhưng vẫn nên có mặt trong sổ, vì đó là nơi lương về, nơi các khoản tự động trừ đi. Một dòng cho mỗi tài khoản:

  • Ngân hàng hoặc tên ví, người đứng tên.
  • Bốn số cuối của tài khoản hoặc thẻ, đủ để nhận ra mà không lộ toàn bộ.
  • Mục đích chính: tài khoản nhận lương, tài khoản chi tiêu gia đình, tài khoản nhận tiền thuê nhà.
  • Các khoản tự động trừ hằng tháng từ tài khoản đó: trả góp, phí bảo hiểm, hoá đơn điện nước.
  • Số điện thoại nhận mã xác thực là số của ai trong nhà — chỉ ghi tên người, không cần ghi số.
  • Thẻ tín dụng, nếu có: ngân hàng, bốn số cuối, ngày đến hạn thanh toán hằng tháng.
  • Không ghi: tên đăng nhập kèm mật khẩu, mã PIN, mã xác thực, số thẻ đầy đủ, ba số mặt sau thẻ.

Dòng về các khoản tự động trừ hay bị bỏ qua, nhưng nó trả lời một câu hỏi thực tế: nếu tài khoản này hết tiền hoặc bị khoá, những việc gì sẽ ngừng chạy? Biết trước giúp gia đình không bị trễ hạn trả góp hay đóng phí khi người đứng tên tài khoản vắng mặt. Việc sắp xếp quyền truy cập tài sản số cho người thân là đề tài riêng của danh mục tài sản số trên trang này.

Hợp đồng bảo hiểm: những ô cần có

Bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm sức khoẻ, bảo hiểm nhà, bảo hiểm xe tự nguyện — mỗi hợp đồng một dòng. Phần quan trọng nhất là ai mua, ai được bảo hiểm, ai nhận tiền, vì ba người đó có thể khác nhau.

ÔGhi thế nàoVì sao cần
Loại bảo hiểmNhân thọ, sức khoẻ, tai nạn, nhà, xeBiết hợp đồng dùng cho tình huống nào
Công ty và số hợp đồngTên công ty, số hợp đồng in trên giấyCần khi liên hệ yêu cầu quyền lợi
Bên mua bảo hiểmNgười ký và đóng phíNgười có quyền sửa đổi hợp đồng
Người được bảo hiểmNgười mà rủi ro xảy ra thì hợp đồng chi trảCó thể là con, vợ, chồng, cha mẹ
Người thụ hưởngNgười nhận tiền theo hợp đồngKiểm lại xem còn đúng ý không
Kỳ đóng phíTháng, quý hay năm; tháng đến hạnLỡ hạn quá lâu hợp đồng có thể mất hiệu lực
Thời hạn hợp đồngNgày bắt đầu và ngày kết thúcBiết khi nào cần gia hạn hoặc nhận quyền lợi đáo hạn
Nơi cất hợp đồngNgăn tủ, hoặc bản điện tử lưu ở đâuNgười thân cần bản này khi làm hồ sơ

Ô người thụ hưởng nên được xem lại sau những thay đổi lớn trong gia đình như kết hôn, sinh con, ly hôn. Hợp đồng ký từ mười năm trước có thể vẫn ghi người thụ hưởng theo hoàn cảnh cũ. Việc thay đổi người thụ hưởng làm theo thủ tục của công ty bảo hiểm; sổ chỉ giúp bạn nhận ra cần xem lại. Bảo hiểm y tế và bảo hiểm xã hội bắt buộc không cần ghi chi tiết, chỉ cần ghi mã số của từng người lưu ở đâu.

Tiền gửi đứng tên con, đứng tên cha mẹ, hay gửi hộ người khác

Không phải khoản tiền nào trong nhà cũng đứng tên người đã bỏ tiền ra. Bố mẹ mở sổ tiết kiệm đứng tên con để dành tiền mừng tuổi, tiền mừng đầy tháng; con cái gửi tiền đứng tên mẹ vì mẹ ở gần ngân hàng; một người họ hàng đi làm xa nhờ mình đứng tên gửi hộ. Với ngân hàng, người đứng tên là chủ tài khoản. Với gia đình, câu chuyện phía sau có khi phức tạp hơn.

Sổ tài sản nên ghi cả hai lớp: người đứng tên theo giấy tờ, và một dòng ghi chú về nguồn tiền nếu khác. Ví dụ giả định: "Sổ đứng tên bé Na, tiền mừng tuổi và tiền ông bà cho từ năm 2020, bố mẹ giữ sổ". Hoặc: "Sổ đứng tên mẹ, tiền của anh Hùng gửi nhờ, anh Hùng biết". Dòng ghi chú này không thay đổi ai là chủ tài khoản về mặt pháp lý, nhưng giúp người trong nhà hiểu đúng khi có chuyện.

Gửi tiền hộ người ngoài gia đình là việc nên cân nhắc kỹ. Bạn đứng tên thì bạn chịu trách nhiệm với khoản tiền đó trước ngân hàng và cơ quan thuế, và nếu nguồn tiền có vấn đề thì người đứng tên gặp rắc rối đầu tiên. Đừng nhận đứng tên giúp ai khi không biết rõ nguồn gốc khoản tiền và lý do người đó không tự đứng tên. Trường hợp đã lỡ đứng tên và hai bên bắt đầu có hiểu lầm, nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.

Mỗi năm một lần, khớp sổ với ngân hàng và công ty bảo hiểm

Sổ ghi tay rồi cũng lệch dần với thực tế: một khoản đã tất toán quên gạch, một hợp đồng đã đổi kỳ đóng phí. Lần rà hằng năm cho nhóm này nên gồm:

  1. Mở ứng dụng hoặc xin sao kê từng ngân hàng, đối chiếu danh sách khoản tiền gửi đang có với các dòng trong sổ.
  2. Khoản nào có trong ngân hàng mà không có trong sổ: thêm vào. Khoản nào sổ còn ghi mà ngân hàng không còn: gạch đi, ghi ngày tất toán.
  3. Kiểm tra cách tái tục của từng khoản sắp đến hạn, đổi nếu không còn phù hợp với kế hoạch chi tiêu của nhà.
  4. Với bảo hiểm, xem thư hoặc thông báo năm của công ty, đối chiếu kỳ đóng phí và người thụ hưởng.
  5. Liệt kê lại các khoản tự động trừ từ tài khoản thanh toán; bỏ những khoản không còn dùng.
  6. Ghi ngày rà soát lên đầu mục.

Lần rà này không cần lâu, thường một buổi sáng cuối tuần là đủ. Chọn một tháng cố định trong năm, ví dụ tháng sau Tết, để thành thói quen. Bài về lịch cập nhật sổ trong danh mục này bàn cách gộp việc rà các nhóm khác vào cùng một ngày.

Kẻ gian nhắm vào chính những thông tin này

Giả nhân viên ngân hàng gọi "xác minh sổ tiết kiệm". Người gọi biết tên bạn, đôi khi biết cả ngân hàng bạn gửi, rồi đề nghị đọc số sổ, ngày đáo hạn và mã xác thực để "nâng hạn mức" hay "chuyển sang sổ điện tử". Ngân hàng không yêu cầu đọc mã xác thực qua điện thoại. Cúp máy, tự gọi lại số tổng đài in trên thẻ hoặc trong ứng dụng.

Giả nhân viên bảo hiểm báo "hợp đồng sắp mất hiệu lực". Kịch bản thường kèm lời đề nghị chuyển phí vào một tài khoản cá nhân để "giữ quyền lợi". Phí bảo hiểm đóng qua kênh chính thức của công ty; đối chiếu số hợp đồng và kỳ đóng phí trong sổ rồi liên hệ công ty qua số chính thức.

Người cao tuổi là mục tiêu thường gặp. Cha mẹ già có sổ tiết kiệm giấy thường bị dụ mang sổ ra ngân hàng rút để "chuyển vào tài khoản an toàn". Hãy dặn cha mẹ: bất kỳ cuộc gọi nào bảo rút tiết kiệm hay chuyển tiền gấp đều phải gọi cho con trước. Danh mục cha mẹ già và tiền bạc trên trang này có bài riêng về chuyện này.

Cuốn sổ tài sản cũng phải được giữ kín. Sổ ghi tên ngân hàng, ngày đáo hạn, người thụ hưởng — đủ để kẻ gian dựng một cuộc gọi rất thuyết phục. Đừng chụp gửi qua ứng dụng nhắn tin, đừng để trên bàn khi có thợ hay khách lạ trong nhà.

Câu hỏi thường gặp

Có nên ghi số tài khoản ngân hàng đầy đủ vào sổ tài sản không?

Ghi tên ngân hàng, người đứng tên và bốn số cuối là đủ để người thân nhận ra tài khoản. Số đầy đủ không cần cho mục đích của sổ, và nếu sổ lọt ra ngoài thì càng ít thông tin càng an toàn. Mật khẩu và mã PIN tuyệt đối không ghi.

Gửi tiết kiệm trực tuyến không có sổ thì người thân biết bằng cách nào?

Chỉ có cách người gửi ghi lại hoặc kể lại. Vì vậy mỗi khoản gửi trực tuyến nên có một dòng trong sổ tài sản với ngân hàng, người đứng tên, ngày đáo hạn và chữ "không có sổ giấy". Khi cần, người thân liên hệ ngân hàng theo thủ tục của ngân hàng.

Cần ghi lãi suất sổ tiết kiệm vào sổ tài sản không?

Không cần. Lãi suất đã in trên sổ hoặc hiện trong ứng dụng và thay đổi theo từng kỳ. Sổ tài sản chỉ cần ghi số tiền gốc, kỳ hạn, ngày đáo hạn và cách tái tục để biết khoản tiền nằm đâu và khi nào cần để ý.

Vì sao phải ghi riêng người mua, người được bảo hiểm và người thụ hưởng?

Ba người này có thể khác nhau và có vai trò khác nhau: người mua đóng phí và có quyền sửa hợp đồng, người được bảo hiểm là người gặp rủi ro, người thụ hưởng là người nhận tiền. Ghi rõ giúp người thân biết ai cần làm gì khi có chuyện.

Bao lâu nên đối chiếu sổ tài sản với ngân hàng một lần?

Mỗi năm một lần là hợp lý với phần lớn gia đình, chọn một tháng cố định. Ngoài ra nên sửa sổ ngay trong ngày mỗi khi mở hay tất toán một khoản gửi, nhất là khoản gửi trực tuyến vì chúng dễ bị quên.

Có người gọi điện biết tên ngân hàng và hỏi ngày đáo hạn sổ tiết kiệm, nên làm gì?

Không xác nhận thông tin gì, cúp máy và tự gọi lại tổng đài chính thức in trên thẻ hoặc trong ứng dụng ngân hàng. Ngân hàng không yêu cầu đọc mã xác thực qua điện thoại. Nếu đã lỡ cung cấp thông tin, báo ngay cho ngân hàng để khoá giao dịch.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138