Phần lớn những gì giúp gia đình giảm thiệt hại tài sản khi cháy nhà phải làm từ trước: bớt nguồn gây cháy, không dồn đồ quý vào một chỗ, giữ bản sao giấy tờ và dữ liệu ở ngoài nhà, và thống nhất rằng khi có cháy thì chỉ lo thoát ra, không quay vào lấy đồ. Khi lửa đã bùng lên, thời gian để cứu tài sản gần như không còn.
Bài này nhìn chuyện phòng cháy từ góc tài sản gia đình. Về kỹ thuật phòng cháy, chữa cháy, thoát nạn, bạn làm theo hướng dẫn của cơ quan Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ ở địa phương; ở đây chỉ nhắc những điểm chạm tới đồ đạc, giấy tờ, tiền bạc. Số khẩn cấp báo cháy là 114.
Người trước, của sau: vì sao phải nói thành lời
Ai cũng đồng ý rằng tính mạng quan trọng hơn đồ đạc. Nhưng trong những vụ cháy nhà, vẫn có người quay vào để lấy giấy tờ, tiền, vàng, xe máy, và không ra được nữa. Lý do là trong lúc hoảng, người ta hành động theo nỗi lo trước mắt: không có giấy tờ thì sau này làm sao, vàng là tiền tích cóp cả đời. Khói trong nhà ống có thể dày đặc rất nhanh, khiến người quay vào mất phương hướng chỉ sau vài bước.
Vì vậy, nguyên tắc "không ai quay vào lấy đồ" cần được nói rõ trong gia đình, nhất là với người lớn tuổi coi trọng tài sản tích luỹ. Cách để người ta yên tâm tuân theo là chuẩn bị sao cho mất đồ không phải là mất hết: giấy tờ có bản sao, tài sản có ảnh kiểm kê, tiền tích luỹ không nằm hết trong nhà, nhà có bảo hiểm nếu điều kiện cho phép. Khi biết mình đã có phương án, người ta dễ buông đồ đạc để giữ mạng sống hơn.
Xe máy là món nhiều người cố dắt ra khi có cháy ở tầng trệt nhà ống. Nếu xe đang ở ngay nguồn cháy hoặc lối ra đã có khói, bỏ xe lại. Một chiếc xe không đáng giá bằng mạng người, và việc dắt xe có thể chặn lối thoát của chính người trong nhà.
Nguồn cháy hay gặp trong nhà và cách giảm rủi ro
Bảng dưới gợi ý những điểm cần để ý trong nhà ở gia đình. Biện pháp cụ thể về thiết bị, lắp đặt nên theo hướng dẫn của cơ quan phòng cháy, chữa cháy và thợ có chuyên môn:
| Nguồn cháy | Vì sao nguy hiểm cho tài sản | Cách giảm rủi ro |
|---|---|---|
| Điện quá tải, ổ cắm nối chồng, dây cũ | Cháy âm ỉ trong tường, trần, lan nhanh sang đồ gỗ | Nhờ thợ có chuyên môn kiểm tra hệ thống điện định kỳ; không cắm nhiều thiết bị công suất lớn vào một ổ |
| Sạc xe điện, pin trong nhà ban đêm | Cháy khi cả nhà đang ngủ, ngay khu để xe ở tầng trệt | Sạc nơi thoáng, có người trông, tránh sạc qua đêm sát lối thoát; làm theo khuyến cáo của nhà sản xuất và cơ quan PCCC |
| Hương, nến, đèn ở bàn thờ | Đồ thờ, rèm, giấy tiền dễ bắt lửa | Đặt xa vật dễ cháy, không để hương nến cháy khi không có người ở nhà |
| Bếp gas, bếp than | Rò gas, dầu mỡ bắt lửa | Khoá van sau khi nấu, kiểm tra dây dẫn, không để đồ dễ cháy cạnh bếp |
| Hàng hoá chất tầng trệt nhà có kinh doanh | Lượng vật liệu cháy lớn, chặn lối ra | Giữ lối đi thông, không chất hàng ở cầu thang, sắp xếp theo hướng dẫn PCCC |
Thiết bị báo cháy và bình chữa cháy phù hợp cho nhà ở là khoản đầu tư nhỏ so với giá trị tài sản. Chọn loại nào, đặt ở đâu, dùng ra sao nên hỏi cơ quan PCCC địa phương hoặc theo tài liệu hướng dẫn chính thức.
Chia nơi cất để một đám cháy không lấy hết tài sản
Bản gốc giấy tờ trong vật chứa chịu nhiệt. Két có thông số chống cháy hoặc túi chống cháy đặt trong tủ giúp giấy tờ có thêm thời gian chịu đựng. Không phải két nào cũng chống cháy, nên đọc thông số khi mua. Cách cất giữ từng loại giấy tờ là chủ đề riêng; ở đây chỉ nhấn mạnh vật chứa.
Bản sao ở ngoài ngôi nhà. Ảnh chụp giấy tờ, video kiểm kê, hợp đồng bảo hiểm lưu trên dịch vụ đám mây có khoá, hoặc gửi người thân ở địa chỉ khác giữ. Khi bản gốc cháy, bản sao giúp làm thủ tục cấp lại và hồ sơ bồi thường.
Tiền tích luỹ không nằm hết trong nhà. Tiền mặt cháy là mất. Giữ trong nhà ở mức dự phòng, phần còn lại để ở tổ chức tín dụng.
Vàng, trang sức chia nơi giữ. Vàng có thể chịu nhiệt tốt hơn giấy nhưng vẫn có thể chảy, biến dạng, thất lạc trong đống đổ nát. Có danh sách và ảnh chụp từng món để làm căn cứ.
Dữ liệu gia đình có hai bản. Ảnh cưới, ảnh con nhỏ, sổ sách kinh doanh trên máy tính để bàn cần sao lưu định kỳ ra ngoài nhà. Đây là tài sản không mua lại được.
Đồ đạc và lối thoát: tài sản có thể chặn đường sống
Ở nhiều nhà ống, tầng trệt vừa là chỗ để xe, vừa là kho chứa đồ, cầu thang chất thùng giấy, chậu cây, đồ cũ chưa dùng tới. Những thứ này vừa là vật liệu cháy, vừa thu hẹp lối thoát khi có khói. Dọn bớt đồ ở lối đi, cầu thang, hành lang là việc vừa giảm nguồn cháy vừa giữ đường ra cho người, và chẳng tốn đồng nào.
Nhiều gia đình làm khung sắt kín ở ban công, cửa sổ để chống trộm. Đây là một xung đột thật giữa bảo vệ tài sản và an toàn khi cháy. Cách dung hoà thường được khuyến cáo là khung bảo vệ có ô thoát mở được từ bên trong, chìa khoá ô thoát để ở vị trí cố định cả nhà đều biết. Chi tiết kỹ thuật nên theo hướng dẫn của cơ quan PCCC. Mỗi lần sửa nhà, làm thêm khung, hãy tự hỏi: nếu cầu thang có khói, người trong nhà ra bằng đường nào.
Ví dụ giả định: một gia đình ở Đồng Nai dọn tầng trệt, chuyển kho đồ cũ lên tầng thượng có mái che, chuyển chỗ sạc xe điện ra sát cửa trước có quạt thông gió, mở một ô thoát trên khung sắt ban công tầng hai. Cả ba việc chủ yếu tốn công dọn dẹp và thợ hàn, nhưng thay đổi đáng kể cả rủi ro cháy lẫn khả năng thoát ra.
Năm phút kiểm tra trước khi đi ngủ hoặc đi vắng
Nhiều vụ cháy nhà ở bắt đầu vào ban đêm hoặc khi nhà không có người. Một vòng kiểm tra ngắn trở thành thói quen sẽ giảm đáng kể rủi ro. Có thể phân công mỗi tối một người, trẻ lớn cũng tham gia được:
- Bếp: van gas đã khoá, bếp điện đã tắt, không còn nồi đang hầm trên bếp khi cả nhà đi ngủ hoặc ra ngoài.
- Ổ cắm: rút phích những thiết bị không cần chạy qua đêm như bàn là, ấm siêu tốc, máy sưởi, bộ sạc không dùng.
- Khu để xe: xe điện không sạc khi không có người trông, không có đồ dễ cháy chất cạnh xe.
- Bàn thờ: hương, nến đã tàn hoặc được dập; đèn thờ dùng điện có dây dẫn còn tốt.
- Lối thoát: cầu thang, hành lang không bị chặn; chìa khoá cửa chính, ô thoát ở chỗ cố định, ai cũng lấy được trong bóng tối.
- Khi đi vắng nhiều ngày: cân nhắc ngắt cầu dao những mạch không cần thiết, giữ lại mạch cho tủ lạnh, camera nếu cần.
Danh sách này dán ở cửa ra vào hoặc cạnh công tắc tổng để ai về sau cùng cũng nhớ. Thói quen nhỏ lặp lại hằng ngày giúp bảo vệ tài sản hiệu quả hơn bất kỳ món thiết bị nào mua về rồi để đó.
Bảo hiểm cháy nổ: nhà nào cần nghĩ tới
Bảo hiểm không ngăn được cháy nhưng giúp gia đình đứng dậy sau cháy. Pháp luật về phòng cháy, chữa cháy và kinh doanh bảo hiểm quy định một số cơ sở phải mua bảo hiểm cháy nổ bắt buộc; nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh có thể thuộc diện này tuỳ quy mô và loại hình. Danh mục và điều kiện cụ thể theo văn bản hiện hành, nên kiểm tra với cơ quan PCCC hoặc doanh nghiệp bảo hiểm thay vì đoán.
Với nhà ở thông thường, bảo hiểm cháy là lựa chọn tự nguyện. Khi cân nhắc, đọc kỹ phạm vi: phần khung nhà, tài sản bên trong, những loại tài sản bị giới hạn như tiền mặt, vàng, giấy tờ có giá; điều kiện về hệ thống điện, việc bỏ trống nhà, kinh doanh tại nhà. Khai số tiền bảo hiểm sát với chi phí xây dựng lại để tránh bị bồi thường theo tỷ lệ. Giữ hợp đồng, quy tắc và bản chụp ở ngoài nhà, vì giấy tờ bảo hiểm cháy cùng ngôi nhà là chuyện có thật.
Sau đám cháy: giữ phần tài sản còn lại
Khi đám cháy đã được dập tắt, những việc làm đúng trong vài ngày đầu giúp giữ phần tài sản còn lại và làm hồ sơ cho đủ:
- Chỉ vào nhà khi lực lượng chữa cháy hoặc cơ quan có thẩm quyền cho phép; kết cấu nhà sau cháy có thể yếu, điện và gas cần được kiểm tra.
- Chụp ảnh, quay video toàn bộ hiện trạng trước khi dọn dẹp, kể cả những món đã hư hỏng.
- Thông báo cho doanh nghiệp bảo hiểm nếu có, hỏi việc giám định trước khi vứt bỏ đồ hư hỏng.
- Giữ lại đồ cháy dở có giá trị để giám định, không vội bán phế liệu.
- Giấy tờ cháy sém giữ nguyên trạng, không cố bóc tách; mang theo bản sao khi liên hệ cơ quan cấp lại.
- Che chắn, khoá cửa tạm hoặc nhờ người trông nhà, vì nhà sau cháy dễ bị kẻ gian vào lấy đồ còn sót.
Xin xác nhận vụ cháy từ cơ quan chức năng khi cần cho hồ sơ bảo hiểm hoặc thủ tục cấp lại giấy tờ. Những việc xử lý muội khói, mùi khét và sửa chữa nhà là chủ đề riêng, nên tìm người có chuyên môn.
Câu hỏi thường gặp
Có nên cố dập lửa để cứu đồ không?
Chỉ khi đám cháy rất nhỏ, mới bắt đầu, bạn có bình chữa cháy phù hợp, biết cách dùng và có đường thoát phía sau. Nếu lửa lan nhanh hoặc có nhiều khói, rời khỏi nhà ngay và gọi 114. Đồ đạc không đáng để đánh đổi sức khoẻ và tính mạng.
Két sắt có giữ được giấy tờ khi cháy không?
Tuỳ loại két. Chỉ những két có thông số chống cháy theo thử nghiệm của nhà sản xuất mới có khả năng bảo vệ giấy tờ trong một khoảng thời gian nhất định. Két thông thường có thể nóng tới mức làm giấy cháy sém bên trong. Luôn có bản sao ở ngoài nhà.
Sạc xe điện ban đêm có nguy hiểm không?
Rủi ro tăng khi sạc ở nơi kín, sát lối thoát, không có người để ý, dùng bộ sạc không đúng loại hoặc pin đã hư hỏng. Làm theo khuyến cáo của nhà sản xuất và cơ quan PCCC về vị trí, thời gian sạc, và không để xe sạc chắn lối ra.
Nhà có bàn thờ thắp hương hằng ngày cần lưu ý gì?
Đặt hương, nến xa rèm, giấy và đồ dễ cháy; dùng bát hương, đế nến chắc chắn; không để hương nến cháy khi cả nhà đi vắng hoặc đi ngủ. Kiểm tra dây điện của đèn thờ, tránh dùng ổ cắm nối dài để lâu.
Nhà cháy, giấy chứng nhận nhà đất cháy theo thì có mất nhà không?
Không. Quyền đối với nhà đất được ghi nhận trong hồ sơ của cơ quan đăng ký đất đai, giấy chứng nhận bị cháy có thể được cấp lại theo thủ tục quy định hiện hành. Giữ phần còn sót lại, mang theo ảnh chụp đã lưu và hỏi cơ quan đăng ký đất đai nơi có nhà.
Thuê nhà ở mà nhà cháy thì đồ đạc của mình ai chịu?
Thường đồ của người thuê do người thuê tự chịu hoặc tự mua bảo hiểm, trừ khi xác định được bên có lỗi gây cháy. Hợp đồng thuê và kết luận nguyên nhân cháy là căn cứ chính. Nếu có tranh chấp, nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.