SanNghiep.comSản Nghiệp
Vợ chồng và tài sản chung, riêng

Được tặng cho, thừa kế riêng khi đang có vợ chồng: giữ giấy và tách tiền cho khỏi lẫn

Nhận thừa kế, quà tặng riêng khi đã kết hôn: vì sao dễ lẫn vào tài sản chung, giữ giấy tờ gì, tách tiền ra sao và nói với người kia thế nào cho êm.

Middle-aged Vietnamese woman kneeling beside an old wooden chest in a family house in Hue, lifting a cloth-wrapped bundle, face turned away, dust in a shaft of window light

Theo Luật Hôn nhân và gia đình 2014, tài sản một người được thừa kế riêng hoặc được tặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân là tài sản riêng của người đó. Quy định thì rõ, nhưng thực tế tài sản riêng loại này rất hay biến mất vào khối tài sản chung: tiền thừa kế gửi vào tài khoản chung, đất được cho riêng nhưng xây nhà bằng tiền chung, vàng mẹ cho để lẫn trong két với vàng cưới.

Bài này dành cho người vừa nhận một món thừa kế hoặc quà tặng có giá trị khi đang có vợ hoặc chồng. Nó chỉ cách giữ giấy tờ, cách để tiền và tài sản không bị trộn, và cách nói chuyện với người bạn đời sao cho minh bạch mà không lạnh lùng. Thủ tục khai nhận thừa kế, sang tên là phần riêng, bạn nên tra ở các trang chuyên về thừa kế.

Vì sao tài sản riêng loại này dễ lẫn vào tài sản chung

Tài sản có trước khi cưới thì có mốc thời gian rõ ràng. Tài sản được thừa kế, được tặng cho trong khi đang chung sống thì không có mốc đó: nó đến giữa đời sống chung, rơi vào đúng những tài khoản, những ngăn tủ mà hai vợ chồng vẫn dùng hằng ngày. Chỉ cần vài lần rút ra tiêu, nạp lương vào, là không còn tách được.

Luật đặt nguyên tắc: trường hợp không có căn cứ chứng minh tài sản mà vợ, chồng đang có tranh chấp là tài sản riêng thì tài sản đó được coi là tài sản chung. Câu này không nhằm lấy tài sản của ai, nó chỉ nói rằng gánh chứng minh nằm ở người cho rằng một món là riêng. Không có giấy tờ, lời nói "tiền này mẹ em để lại" rất khó đứng vững.

Lý do thứ ba mang tính tâm lý. Nhiều người ngại tách bạch vì sợ bạn đời nghĩ mình tính toán, nên cứ để tiền thừa kế chung với tiền nhà, định bụng "khi nào cần thì nói". Đến khi cần, ký ức đã nhạt và giấy tờ đã thất lạc. Tách bạch ngay từ đầu, nói rõ ràng, thường ít gây tổn thương hơn là giải thích sau nhiều năm.

Giấy tờ cần giữ cho từng loại tài sản riêng

Mỗi loại tài sản có một bộ giấy tờ chứng minh nguồn gốc. Nên giữ bản gốc ở nơi an toàn và một bản quét trong thư mục riêng:

LoạiGiấy tờ chứng minhGhi chú khi cất
Tiền thừa kếVăn bản khai nhận hoặc thoả thuận phân chia di sản, sao kê nhận tiềnGhi rõ ngày nhận và tài khoản nhận
Nhà đất thừa kếVăn bản khai nhận di sản, giấy chứng nhận sau khi đăng kýKèm bản sao giấy tờ của người để lại di sản nếu còn
Tiền được tặng riêngGiấy tặng cho ghi rõ "tặng riêng", sao kê chuyển khoảnNên có dòng "đã biết" của người vợ hoặc chồng
Nhà đất được tặng riêngHợp đồng tặng cho có công chứng, chứng thực ghi tên người nhậnKiểm tên người nhận trên hợp đồng là một người hay hai người
Vàng, trang sức, đồ cổGiấy viết tay của người cho, ảnh chụp món đồ, hoá đơn gốc nếu cóCất tách với vàng cưới, vàng mua chung
Cổ phần, phần vốn gópVăn bản tặng cho, thừa kế; xác nhận chuyển nhượng của công tyLưu sổ thành viên, sổ cổ đông

Một chi tiết hay bị bỏ qua: hợp đồng tặng cho nhà đất do bố mẹ lập cho con sau khi con đã kết hôn cần ghi rõ người nhận. Nếu bố mẹ muốn tặng riêng, hợp đồng chỉ đứng tên người con; nếu muốn tặng chung, ghi tên cả hai vợ chồng. Đọc kỹ dòng này trước khi ký, vì về sau sửa lại rất khó.

Tách tiền thừa kế, tiền được tặng: năm bước gọn

Tiền là loại tài sản riêng dễ mất dấu nhất. Năm bước sau giúp tiền giữ được nguồn gốc mà vẫn dùng được khi cần:

  1. Mở hoặc dùng một tài khoản, sổ tiết kiệm đứng tên riêng chỉ để nhận khoản tiền này. Không dùng tài khoản nhận lương.
  2. Nhận tiền bằng chuyển khoản, nội dung ghi rõ nguồn như "tien thua ke tu me" hoặc "bo tang rieng".
  3. Không nạp thêm tiền khác vào tài khoản này, không rút ra chi tiêu lặt vặt. Mỗi lần rút, ghi lại dùng vào việc gì.
  4. Nếu dùng tiền riêng mua một tài sản khác, như sổ tiết kiệm mới, mảnh đất, chiếc xe, chuyển thẳng từ tài khoản riêng sang bên bán và giữ hợp đồng mua.
  5. Ghi tất cả vào mục "tài sản riêng" trong sổ tài sản gia đình, kèm vị trí giấy tờ. Hai vợ chồng cùng biết mục này tồn tại.

Luật quy định tài sản được hình thành từ tài sản riêng cũng là tài sản riêng. Vì vậy chuỗi chứng từ từ lúc nhận tiền tới lúc mua tài sản mới chính là cầu nối giữ cho món mới mang nguồn gốc riêng. Thiếu một đoạn, cầu sập.

Những tình huống dễ làm tài sản riêng thành chung

Xây nhà trên đất được cho riêng bằng tiền chung. Đất là của riêng một người, nhưng căn nhà xây bằng tiền chung của hai vợ chồng. Phần giá trị căn nhà thường được xem xét tách khỏi phần đất. Nên giữ hợp đồng xây dựng, hoá đơn vật liệu và ghi rõ nguồn tiền xây.

Dùng tiền thừa kế trả nợ chung. Đem tiền thừa kế riêng trả khoản vay mua nhà chung là lựa chọn bình thường của nhiều gia đình. Nếu muốn khoản đó được ghi nhận, lập một dòng ghi chép có chữ ký hai người: "ngày…, dùng… tiền thừa kế của… trả nợ vay căn hộ".

Gửi vàng được cho riêng chung két. Vàng không có số seri, để chung là lẫn. Cất trong một hộp riêng có ghi tên và nguồn, chụp ảnh từng món.

Tự nguyện nhập vào tài sản chung. Người có tài sản riêng hoàn toàn có quyền nhập nó vào tài sản chung. Với nhà đất hay tài sản phải đăng ký, việc này cần văn bản theo hình thức luật định. Đây là quyết định lớn, nên làm có chủ ý chứ không phải do vô tình trộn lẫn.

Ví dụ giả định: khoản thừa kế của một gia đình ở Nghệ An

Anh Hùng nhận 400 triệu đồng tiền thừa kế từ cha sau khi các anh chị em lập văn bản thoả thuận phân chia di sản. Vợ anh, chị Lan, biết chuyện ngay từ đầu. Anh mở một sổ tiết kiệm đứng tên mình, nhận tiền bằng chuyển khoản từ người anh cả, nội dung ghi rõ phần thừa kế. Văn bản thoả thuận phân chia di sản, sao kê nhận tiền và sổ tiết kiệm được đặt chung một bìa, ghi vào mục tài sản riêng của sổ gia đình.

Một năm sau, hai vợ chồng quyết định sửa lại căn nhà chung đang ở, chi phí khoảng 600 triệu đồng. Anh Hùng rút 300 triệu từ sổ thừa kế, phần còn lại lấy từ tiền tiết kiệm chung. Anh chuyển thẳng 300 triệu cho nhà thầu, hai vợ chồng cùng ký một dòng trong sổ: "Sửa nhà tháng Tám, 300 triệu từ tiền thừa kế của anh Hùng, 300 triệu tiền chung." Không ai coi đó là chuyện tính toán; họ chỉ ghi lại một quyết định đã cùng nhau đưa ra.

Phần 100 triệu còn lại anh giữ trong sổ riêng, tiền lãi mỗi kỳ chuyển về tài khoản chung. Nếu mười năm sau có ai hỏi căn nhà được sửa bằng tiền gì, hay sổ tiết kiệm của anh từ đâu ra, câu trả lời nằm sẵn trong một bìa hồ sơ, không phụ thuộc trí nhớ của ai.

Tài sản riêng vẫn có trách nhiệm với gia đình

Tài sản riêng không có nghĩa là tài sản đứng ngoài đời sống chung. Luật cho phép mỗi người tự quản lý, sử dụng, định đoạt tài sản riêng của mình, nhưng cũng có những giới hạn gắn với gia đình. Chẳng hạn, khi hoa lợi, lợi tức từ tài sản riêng là nguồn sống duy nhất của gia đình, việc định đoạt tài sản đó cần sự đồng ý của người vợ hoặc chồng còn lại.

Trong đời sống, phần lớn các gia đình dùng tài sản riêng một cách mềm mại: tiền thừa kế của người vợ được dùng chữa bệnh cho chồng, căn nhà được cho riêng người chồng là nơi cả nhà sống mấy chục năm. Ghi chép không làm mất đi sự gắn bó ấy. Nó chỉ bảo đảm rằng khi cần, mọi người biết món nào đến từ đâu, và quyết định dùng nó là quyết định có ý thức.

Cũng cần nhắc một giới hạn quan trọng: tài sản riêng không phải công cụ để tránh nghĩa vụ. Chuyển tài sản chung sang thành "riêng" của một người để né khoản nợ, hay để giấu khỏi người bạn đời, là việc có thể bị coi là giao dịch trái pháp luật và Sản Nghiệp không hướng dẫn việc đó.

Nói với người bạn đời về khoản thừa kế, quà tặng riêng

Khi nhận thừa kế sau sự ra đi của cha mẹ, người nhận thường đang buồn, không muốn nói chuyện tiền bạc. Không cần vội. Nhưng trong vòng vài tuần, nên chủ động kể với vợ hoặc chồng: đã nhận gì, đang để ở đâu, dự định dùng thế nào. Sự im lặng kéo dài dễ bị hiểu thành giấu giếm, dù không có ý đó.

Cách nói có thể đơn giản: "Mẹ để lại cho em ít tiền, em gửi riêng một sổ, ghi vào sổ tài sản nhà mình rồi. Mình bàn xem dùng vào việc gì có ý nghĩa với mẹ." Câu nói vừa minh bạch về nguồn gốc, vừa mở cửa cho người kia cùng tham gia quyết định. Người nghe cũng nên đón nhận như một sự tin tưởng, không phải một lời tuyên bố ranh giới.

Nếu gia đình bên kia có ý kiến, ví dụ anh chị em ruột muốn biết tài sản bố mẹ cho đang được dùng ra sao, người nhận nên là người trả lời, không đẩy vợ hoặc chồng ra phía trước. Khi đã phát sinh bất đồng về việc một món là riêng hay chung, hai bên nên ngồi lại với giấy tờ đặt trên bàn. Tình huống đã có tranh chấp, hoặc tài sản đã qua nhiều lần mua bán, đổi chác khiến nguồn gốc khó lần lại, bạn nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để được xem hồ sơ cụ thể.

Câu hỏi thường gặp

Tiền thừa kế gửi vào tài khoản chung rồi thì còn là tài sản riêng không?

Về nguyên tắc nguồn gốc vẫn là riêng, nhưng chứng minh sẽ khó hơn nhiều nếu tiền đã trộn với thu nhập chung và chi tiêu qua lại. Nên chuyển phần còn lại sang tài khoản riêng sớm, giữ sao kê lúc nhận và lập ghi chép có xác nhận của hai vợ chồng.

Tiền lãi từ sổ tiết kiệm bằng tiền thừa kế là của riêng hay chung?

Luật coi hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng trong thời kỳ hôn nhân là tài sản chung, trừ trường hợp có thoả thuận hoặc quy định khác. Tiền gốc vẫn là riêng, tiền lãi thường được hiểu là chung. Nên ghi tách hai phần này.

Bố mẹ cho đất nhưng chỉ nói miệng là cho riêng con thì có được không?

Tặng cho quyền sử dụng đất phải lập hợp đồng có công chứng hoặc chứng thực và đăng ký. Hợp đồng ghi tên ai nhận thì người đó là người được tặng. Lời nói miệng không thay được nội dung hợp đồng.

Có cần vợ hoặc chồng ký xác nhận tài sản riêng của mình không?

Không bắt buộc, nhưng có xác nhận của người kia thì về sau ít tranh cãi hơn nhiều. Một dòng "đã biết, đồng ý đây là tài sản riêng của…" kèm chữ ký là đủ cho hồ sơ gia đình.

Dùng tiền riêng mua xe nhưng xe đứng tên vợ thì xe của ai?

Tên trên giấy đăng ký không tự quyết định. Nếu muốn xe là tài sản riêng của người bỏ tiền, cần chuỗi chứng từ và văn bản thoả thuận rõ ràng; nếu không, xe mua trong thời kỳ hôn nhân dễ được coi là tài sản chung.

Khi người nhận thừa kế mất, tài sản riêng đó được xử lý thế nào?

Tài sản riêng của người mất là di sản, được chia theo di chúc hoặc theo pháp luật. Ghi chép rõ ràng giúp người thân tách nhanh phần di sản với tài sản chung vợ chồng. Thủ tục cụ thể nên tra ở trang chuyên về thừa kế.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138