SanNghiep.comSản Nghiệp
Dạy con hiểu tài sản gia đình

Con đi học xa tự quản tiền gửi hằng tháng: ngân sách, cọc phòng và đồ giá trị

Con lên thành phố học: gửi tiền theo tháng hay theo tuần, lập ngân sách cùng con, ai ký hợp đồng thuê phòng, giữ cọc và đồ giá trị, xử lý khi hết tiền giữa tháng.

Vietnamese female student in a small rented room in Ho Chi Minh City counting cash into a zippered pouch at a desk, laptop closed, face turned toward the window

Khi con đi học xa, cách làm gọn là cùng con lập ngân sách tháng trước khi đi, gửi tiền theo chu kỳ cố định, để con tự quản trong khoản đó, cùng đọc hợp đồng thuê phòng và giữ biên bản giao nhận, và dặn trước cách xử lý khi hết tiền hay mất đồ. Mục tiêu không phải kiểm soát từng đồng, mà là để con biết mình có bao nhiêu và đang giữ những gì.

Năm đầu xa nhà thường là lần đầu con tự cầm một khoản tiền lớn trong tay. Có con chi tiêu dè dặt đến mức thiếu ăn, có con tiêu hết trong mười ngày đầu rồi ngại gọi về. Cha mẹ ở xa vừa lo vừa không biết nên hỏi đến đâu. Bài này gợi ý một khung để cả nhà cùng yên tâm, không bàn chuyện con nên đầu tư hay sinh lời gì.

Gửi theo tháng, theo nửa tháng hay theo tuần

Không có chu kỳ đúng cho mọi đứa trẻ. Gửi theo tháng gần với cách người lớn nhận lương, giúp con tập chia khoản lớn ra cả tháng, nhưng con mới tập dễ tiêu mạnh tay đầu tháng. Gửi theo tuần giảm rủi ro hết tiền giữa chừng, nhưng con ít có cơ hội tập cân đối dài và bố mẹ phải nhớ chuyển đều.

Nhiều gia đình chọn đi theo nấc: học kỳ đầu gửi theo nửa tháng, khi thấy con cân đối ổn thì chuyển sang theo tháng. Tiền thuê phòng thường trả theo tháng hoặc theo quý, có thể tách riêng: bố mẹ chuyển thẳng tiền phòng cho chủ nhà hoặc gửi con một khoản riêng có ghi rõ mục đích, phần sinh hoạt gửi theo chu kỳ khác.

Dù chọn chu kỳ nào, giữ đúng ngày đã hẹn. Con cần cảm giác chắc chắn về dòng tiền để học cách lập kế hoạch. Gửi lúc sớm lúc muộn, lúc nhiều lúc ít tuỳ tâm trạng khiến con khó tự quản.

Nên dùng một tài khoản đứng tên con để nhận tiền gửi, tách khỏi tài khoản cá nhân khác nếu có. Con nhìn số dư là biết ngay mình còn bao nhiêu cho đến kỳ sau, và lịch sử chuyển khoản cũng là bản ghi sẵn có nếu sau này cả nhà muốn xem lại tổng chi cho việc học trong năm.

Lập ngân sách tháng cùng con trước khi đi

Ngồi với con một buổi, chia khoản tiền thành các nhóm. Các con số dưới là ví dụ giả định cho một sinh viên ở trọ, tính theo tỷ lệ để mỗi nhà tự áp mức của mình.

Nhóm chiTỷ lệ ví dụ giả địnhGhi chú
Tiền phòng, điện nướcKhoảng một phần baThường cố định, trả đầu tháng; điện nước theo đồng hồ nên dao động
Ăn uốngKhoảng một phần baTự nấu tiết kiệm hơn ăn ngoài; tính cả tiền chợ
Đi lạiMột phần nhỏXăng xe hoặc vé xe buýt, thêm tiền về quê dịp lễ
Học tậpMột phần nhỏTài liệu, photo, phí in, phần mềm học tập
Cá nhân, giao lưuMột phần nhỏQuần áo, cắt tóc, sinh nhật bạn, đi chơi
Dự phòngKhoảng một phần mườiKhông đụng tới trừ khi ốm, hỏng xe, việc gấp

Sau tháng đầu tiên, cùng con xem lại: nhóm nào vượt, nhóm nào thừa. Ngân sách là bản nháp, sửa dần theo thực tế. Học phí thường do bố mẹ đóng trực tiếp theo kỳ, không nên gộp vào tiền sinh hoạt để con giữ.

Thuê phòng: giấy tờ và tiền cọc cần làm đúng ngay từ đầu

Phòng trọ là tài sản lớn nhất con phải trông coi khi đi học xa, dù không phải của con. Phần lớn rắc rối về tiền cọc đến từ giấy tờ sơ sài lúc đầu.

  1. Quyết định ai đứng tên hợp đồng. Con đã đủ mười tám tuổi có thể tự ký; nếu chưa đủ, bố mẹ nên ký hoặc cùng ký. Dù ai ký, con phải đọc và hiểu.
  2. Đọc các điều khoản chính: giá thuê, kỳ thanh toán, tiền cọc và điều kiện trả cọc, giá điện nước tính thế nào, thời hạn thuê, báo trước bao lâu khi trả phòng.
  3. Lập biên bản giao phòng có ảnh: chụp từng góc, đồ đạc chủ nhà để lại, vết nứt, vết ố sẵn có. Gửi ảnh cho chủ nhà qua tin nhắn để có ngày giờ.
  4. Giữ giấy nhận cọc hoặc chuyển khoản tiền cọc có ghi nội dung. Tránh đưa tiền mặt không giấy tờ.
  5. Nhờ chủ nhà hoặc con tự làm thủ tục đăng ký tạm trú theo quy định nơi ở mới.
  6. Lưu bản chụp hợp đồng, biên bản, giấy nhận cọc ở cả máy con và máy bố mẹ.

Khi trả phòng, đối chiếu lại với ảnh ban đầu để đòi cọc. Nếu có tranh chấp với chủ nhà, cố gắng thương lượng trước; tình huống phức tạp có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn. Danh mục cho thuê nhà trên trang viết từ góc người cho thuê, có thể đọc thêm để hiểu cách nghĩ của chủ nhà.

Đồ giá trị trong phòng trọ: giữ thế nào

Liệt kê trước khi đi. Máy tính, điện thoại, xe máy hoặc xe đạp, đồng hồ, tiền mặt dự phòng. Ghi lại cùng ảnh chụp và số máy, số khung số máy. Danh sách này cần khi mất, khi báo công an hoặc khi làm thủ tục bảo hiểm.

Không giữ nhiều tiền mặt. Phòng trọ, ký túc xá là nơi nhiều người ra vào. Giữ tiền trong tài khoản, chỉ để một ít tiền mặt cho việc gấp.

Khoá phòng, khoá xe, khoá máy. Thói quen nhỏ nhưng quan trọng. Đặt khoá màn hình cho điện thoại, máy tính; khoá xe kể cả khi để trong nhà xe của khu trọ.

Cẩn thận với bạn cùng phòng mới. Không cần nghi ngờ ai, nhưng vài tháng đầu chưa nên để đồ giá trị lộ ra, chưa cho mượn máy tính mang ra ngoài. Khi đã thân, vẫn giữ nguyên tắc hỏi mượn và trả đúng hẹn.

Không cầm cố đồ khi hết tiền. Dặn con: hết tiền thì gọi về, không đem máy tính, xe đi cầm. Cầm đồ với lãi cao rất dễ mất hẳn món đồ, và đây là con đường nhiều sinh viên trượt vào nợ.

Mang đồ về nhà dịp nghỉ dài. Nghỉ hè, nghỉ Tết, phòng trọ bỏ trống vài tuần là lúc dễ mất trộm. Dặn con mang máy tính và đồ giá trị về nhà, hoặc gửi bạn thân ở lại, ghi lại đã gửi những gì. Trước khi đi, chụp lại phòng để khi quay lại có cái đối chiếu nếu có gì xáo trộn.

Những kiểu lừa nhắm vào sinh viên xa nhà

Sinh viên năm đầu là đối tượng của nhiều kiểu lừa vì còn lạ chỗ, cần tiền và ngại hỏi. Kiểu hay gặp là việc làm thêm trực tuyến yêu cầu nạp tiền trước, hoặc làm nhiệm vụ đơn giản được trả thật vài lần rồi bị dụ nạp số lớn. Một kiểu khác là cuộc gọi giả cơ quan chức năng nói con liên quan vụ án, yêu cầu chuyển tiền "để chứng minh trong sạch" hoặc tự cô lập trong khách sạn. Cũng có kiểu giả nhà trường thông báo học bổng, yêu cầu đóng phí hồ sơ.

Điểm chung là đòi chuyển tiền, đòi giữ bí mật, tạo cảm giác gấp. Dặn con một nguyên tắc: bất kỳ ai đòi chuyển tiền mà bảo đừng nói với gia đình, đó gần như chắc là lừa. Con gọi về nhà hoặc hỏi phòng công tác sinh viên của trường trước khi làm gì.

Ở chiều ngược lại, bố mẹ cũng là mục tiêu: kẻ gian gọi báo con bị tai nạn, cần chuyển tiền viện phí gấp. Cả nhà nên thống nhất một cách xác minh, ví dụ gọi trực tiếp cho con, gọi cho bạn cùng phòng mà bố mẹ đã lưu số từ trước, hoặc một câu hỏi riêng chỉ người trong nhà biết.

Hỏi chuyện tiền mà không thành kiểm soát

Bố mẹ ở xa thường muốn biết con tiêu gì, nhưng hỏi quá kỹ khiến con thấy bị theo dõi và bắt đầu nói tránh. Một cách cân bằng là hẹn một cuộc gọi ngắn mỗi tháng, ngay sau ngày gửi tiền, để con kể tháng qua đủ hay thiếu, nhóm chi nào lệch nhiều, có khoản nào bất ngờ. Không yêu cầu con gửi ảnh từng hoá đơn; chỉ cần bức tranh chung.

Nếu con tự nguyện ghi chép chi tiêu, bằng sổ tay hay bảng tính, đó là thói quen tốt; bố mẹ có thể khen và hỏi con rút ra được gì, thay vì soi từng dòng. Nếu con không ghi, cũng đừng ép; nhiều người trẻ quản tiền tốt bằng cách chia sẵn vào các khoản ngay đầu kỳ.

Khi thấy dấu hiệu bất thường, như con xin thêm tiền liên tục mà không giải thích rõ, con lảng tránh khi nói chuyện tiền, hay đột nhiên có đồ đắt tiền không rõ nguồn, đó là lúc cần nói chuyện thẳng thắn hơn, trực tiếp nếu được. Có thể con đang bị lừa, đang vay nóng, hoặc đơn giản là chưa biết cách cân đối. Nói chuyện với thái độ muốn giúp sẽ giúp con dám kể thật.

Khi con hết tiền giữa tháng

Gần như đứa trẻ nào cũng có ít nhất một lần hết tiền trước hạn. Cách bố mẹ phản ứng quyết định lần sau con có nói thật không.

  • Nghe con kể vì sao hết trước khi phán xét. Có thể vì giá cả nơi mới cao hơn dự tính, chứ không phải vì con tiêu hoang.
  • Gửi thêm một khoản đủ dùng đến kỳ sau, ghi lại như ứng trước, và cùng con xem ngân sách cần chỉnh chỗ nào.
  • Nếu hết tiền vì một khoản tiêu lớn ngoài kế hoạch, bàn với con cách bù, ví dụ giảm phần giao lưu tháng sau.
  • Không gửi bù liên tục không hỏi han, vì như vậy ngân sách mất ý nghĩa.
  • Khen khi con tự xoay được, như tự nấu ăn nhiều hơn để kịp đến kỳ, hoặc báo sớm khi thấy sắp thiếu.

Nếu con đi làm thêm, phần thu nhập đó là của con. Bố mẹ có thể gợi ý con để dành một phần, nhưng không nên vì con có thu nhập mà cắt ngay tiền gửi; năm đầu, việc học vẫn là chính.

Câu hỏi thường gặp

Nên gửi tiền cho con đi học xa theo tháng hay theo tuần?

Tuỳ con. Năm đầu nhiều gia đình gửi theo nửa tháng để giảm rủi ro hết tiền sớm, khi con cân đối ổn thì chuyển sang theo tháng. Điều quan trọng là gửi đều đúng ngày đã hẹn.

Con chưa đủ 18 tuổi có tự ký hợp đồng thuê phòng được không?

Người chưa thành niên thường cần cha mẹ đồng ý hoặc cùng ký với những giao dịch như thuê nhà. Nên để bố mẹ ký hoặc cùng ký, và tra quy định hiện hành nếu cần chắc chắn.

Làm sao để lấy lại tiền cọc phòng trọ khi trả phòng?

Giữ hợp đồng, giấy nhận cọc và ảnh chụp phòng lúc nhận. Khi trả, đối chiếu với ảnh ban đầu, báo trước theo đúng thời hạn trong hợp đồng. Nếu chủ nhà không trả, thương lượng trước, phức tạp thì hỏi luật sư.

Có nên cho con giữ thẻ ngân hàng đứng tên bố mẹ?

Không nên lâu dài, vì tài khoản gắn với chính chủ. Khi con đủ tuổi, mở tài khoản đứng tên con để nhận tiền gửi. Nếu chưa đủ tuổi, hỏi ngân hàng về loại tài khoản dành cho người chưa thành niên.

Con bị lừa mất tiền khi đi học xa thì làm gì?

Báo ngay ngân hàng để yêu cầu phong toả nếu kịp, báo công an nơi gần nhất, giữ lại tin nhắn, số tài khoản kẻ gian. Bố mẹ trấn an con trước, tránh trách mắng để con kể đủ chi tiết.

Con đi làm thêm thì có nên giảm tiền gửi không?

Không nên cắt ngay. Năm đầu con cần tập trung học và làm quen nơi ở mới. Có thể bàn với con khi thu nhập làm thêm đã ổn định, và để con tự giữ phần đó, khuyến khích để dành một phần.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138