SanNghiep.comSản Nghiệp
Dạy con hiểu tài sản gia đình

Tiền lì xì của con ai giữ: ghi sổ, để riêng và nói với con cho minh bạch

Sau Tết, tiền mừng tuổi của con nên do ai giữ, ghi chép thế nào, để riêng ra sao và khi nào giao cho con tự quản mà không mất lòng nhau.

Vietnamese mother and daughter at a low wooden table after Lunar New Year, sorting red envelopes into a small tin box, hands only, apricot blossoms blurred behind

Tiền lì xì là của con, nên cách giữ tốt nhất là cha mẹ giữ hộ nhưng ghi sổ rõ ràng, để riêng khỏi tiền chi tiêu của nhà, và cho con biết con số cùng mục đích dùng. Với trẻ từ khoảng tám, chín tuổi, có thể giao con tự giữ một phần nhỏ, phần còn lại vẫn để riêng và được ghi lại mỗi năm.

Chuyện "mẹ giữ hộ rồi mất luôn" là câu đùa quen thuộc sau mỗi Tết, nhưng với nhiều đứa trẻ đó là ký ức chẳng vui. Phần lớn cha mẹ không có ý lấy tiền của con; tiền chỉ lẫn vào chi tiêu chung rồi không ai nhớ. Bài này gợi ý một cách làm gọn: sổ ghi, chỗ để, quy tắc dùng và cách nói chuyện với con.

Vì sao nên coi tiền lì xì là tiền của con

Người cho lì xì trao tiền cho đứa trẻ, kèm lời chúc dành cho đứa trẻ. Về mặt tình cảm, đó là quà của con. Pháp luật cũng thừa nhận trẻ em có thể có tài sản riêng, kể cả tài sản được tặng cho, và cha mẹ có trách nhiệm quản lý giúp khi con còn nhỏ. Cách quy định cụ thể về việc cha mẹ quản lý tài sản của con chưa thành niên bạn nên tra trong luật hôn nhân và gia đình hiện hành; ở đây chỉ cần nắm tinh thần: cha mẹ giữ hộ, không phải nhận làm của mình.

Nhiều gia đình lập luận rằng lì xì của con thật ra là "tiền qua lại": bố mẹ cũng lì xì con nhà người ta, nên tiền con nhận chỉ là bù vào. Lập luận này có phần đúng về mặt sổ sách gia đình. Nếu nhà bạn chọn cách đó, hãy nói thẳng với con từ đầu: một phần lì xì sẽ dùng để bù vào khoản bố mẹ mừng tuổi người khác, phần còn lại là của con. Điều làm con tổn thương không phải con số, mà là cảm giác bị lấy mà không được nói.

Coi tiền lì xì là của con còn là cơ hội dạy con về tài sản rất sớm. Một đứa trẻ năm tuổi chưa hiểu nhà đất, nhưng hiểu được rằng mình có một chiếc hộp, trong hộp có tiền của mình, và tiền đó tăng lên hay giảm đi tuỳ cách mình dùng.

Cách làm trong một tuần sau Tết

Nên làm ngay sau Tết, khi các phong bao còn nguyên và con còn nhớ ai cho. Để lâu, tiền dễ lẫn vào ví người lớn.

  1. Ngồi cùng con mở phong bao, đếm từng phong, ghi tổng vào sổ. Trẻ biết đọc có thể tự ghi; trẻ nhỏ thì đếm cùng bố mẹ.
  2. Thống nhất ba phần: phần con được tiêu, phần để dành cho một món con muốn, phần cất lâu. Tỷ lệ tuỳ gia đình, ví dụ giả định: một phần tiêu, một phần món muốn, hai phần cất.
  3. Phần tiêu và phần món muốn cho vào hộp hoặc ví của con. Phần cất lâu để riêng ở chỗ của bố mẹ, có ghi tên con.
  4. Ghi vào sổ ngày, tổng tiền, chia thế nào, chỗ để. Bố mẹ và con cùng ký tên hoặc con vẽ một dấu nhỏ.
  5. Hẹn một ngày, ví dụ giữa năm, cùng con mở sổ ra xem lại: đã tiêu gì, còn bao nhiêu, món muốn đã mua chưa.

Phần cất lâu nhiều gia đình gửi tiết kiệm hoặc mở tài khoản cho con. Thủ tục mở tài khoản cho người chưa đủ mười tám tuổi tuỳ quy định từng ngân hàng, bạn hỏi trực tiếp nơi định gửi. Trang không khuyên gửi ở đâu hay chọn hình thức nào sinh lời.

Mẫu trang sổ tiền mừng tuổi của con

Sổ chỉ cần một cuốn vở nhỏ, mỗi năm một trang. Mẫu dưới là ví dụ giả định, số tiền tròn cho dễ hình dung.

MụcGhiGhi chú
NămTết năm nayGhi theo năm âm lịch hoặc dương lịch, thống nhất một kiểu
Tổng nhận2.000.000 đồngĐếm cùng con, không cần ghi từng người cho
Phần tiêu500.000 đồng – con giữCon tự quyết trong quy tắc nhà đã đặt
Phần món muốn500.000 đồng – con giữGhi món con định mua, ví dụ bộ màu vẽ
Phần cất lâu1.000.000 đồng – mẹ giữĐể phong bì riêng ghi tên con hoặc gửi tiết kiệm
Dùng vào việc chung (nếu có)0 đồngNếu có dùng, ghi rõ việc gì và nói với con
Chữ kýBố hoặc mẹ, conCon nhỏ có thể vẽ dấu

Sau vài năm, cuốn sổ trở thành một bản ghi rất đẹp: con thấy mình đã có bao nhiêu, đã dùng vào việc gì. Đến tuổi mười lăm, mười sáu, giao cuốn sổ cho con là một nghi thức nhỏ mà nhiều đứa trẻ nhớ lâu.

Khi cha mẹ muốn dùng tiền lì xì của con vào việc nhà

Nói trước, không lấy lặng lẽ. Nếu nhà cần tiền đóng học phí đầu kỳ hay mua sách, việc dùng tiền lì xì của con vào chính việc của con là hợp lý. Chỉ cần nói với con: phần cất lâu năm nay sẽ dùng để mua sách, và ghi vào sổ.

Coi là vay, ghi là vay. Nếu dùng tiền của con cho việc chung của gia đình, như sửa xe, cách tôn trọng là ghi một dòng "bố mẹ mượn", kèm lúc định trả. Trả đúng hẹn là bài học về giữ chữ tín mà không lời giảng nào thay được.

Không dùng làm phần thưởng hay hình phạt. Tránh câu "hư thì mẹ lấy hết tiền lì xì". Tiền là quà người khác tặng con, không phải tiền công của việc ngoan. Trộn hai chuyện lại khiến con hiểu sai về tài sản và về kỷ luật.

Giữ công bằng giữa các con. Nhà có nhiều con, mỗi đứa nhận số lì xì khác nhau tuỳ tuổi và họ hàng. Ghi sổ riêng cho từng đứa, không gộp chung rồi chia đều nếu chưa hỏi ý các con, cũng không nhắc đứa này được nhiều hơn đứa kia.

Khi đã dùng thì đền bằng việc con thấy được. Nếu năm nào đó gia đình buộc phải dùng hết phần cất lâu của con cho một việc gấp, như chữa bệnh cho người thân, hãy nói với con lý do bằng lời lẽ bình tĩnh, ghi vào sổ, và khi khá hơn thì bù lại từng phần, mỗi lần bù đều cho con xem. Con sẽ nhớ lâu cách bố mẹ giữ lời hơn là con số đã mất.

Giao con tự quản theo từng chặng tuổi

Trẻ dưới sáu tuổi chưa nên giữ nhiều tiền mặt; mất là chuyện thường. Bố mẹ giữ gần hết, con giữ vài tờ trong hộp để tập mua một món nhỏ ở tiệm tạp hoá đầu ngõ cùng người lớn. Mục tiêu ở tuổi này là cho con biết tiền có thể đổi lấy đồ, và hết là hết.

Từ khoảng bảy đến mười một tuổi, con có thể tự giữ phần tiêu và phần món muốn, tự quyết dùng trong quy tắc nhà đặt ra, chẳng hạn không mua đồ chơi bạo lực, không mua đồ ăn vặt trước bữa cơm. Phần cất lâu vẫn do bố mẹ giữ. Khi con tiêu hết sớm, đừng bù; đó là lúc con học nhiều nhất.

Từ mười hai tuổi trở lên, có thể giao con giữ cả cuốn sổ, cùng bố mẹ xem lại phần cất lâu mỗi năm. Một số gia đình cho con tự quyết phần lớn tiền lì xì năm đó, miễn là con nói trước kế hoạch. Con ở tuổi này cũng bắt đầu được nhận lì xì qua chuyển khoản; nhắc con không đưa thông tin tài khoản cho người lạ nhắn tin xin "lì xì ngược", một kiểu lừa hay gặp dịp Tết.

Những tình huống khó và cách gỡ

Một số chuyện hay gặp trong các gia đình, kèm hướng xử lý nhẹ nhàng:

  • Ông bà muốn giữ tiền lì xì của cháu: cứ để ông bà giữ nếu ông bà muốn, nhưng ghi vào sổ của con rằng phần này ông bà giữ, để sau này không ai quên.
  • Con muốn tiêu hết vào một món bố mẹ thấy phí: nếu món đó an toàn và hợp tuổi, cân nhắc để con mua. Hối tiếc vì tiêu sai một khoản nhỏ là bài học rẻ.
  • Con làm mất tiền: thông cảm, giúp con nghĩ lại để ở đâu, nhưng không bù lại toàn bộ. Có thể cùng con nghĩ chỗ giữ an toàn hơn cho năm sau.
  • Họ hàng hỏi "lì xì của cháu mẹ lấy hết à": cười cho qua, không cần giải thích chuyện nhà với người ngoài.
  • Con so sánh số tiền với anh chị em hoặc bạn: nói rằng mỗi người được tặng theo cách của người tặng, và điều quan trọng là con dùng phần của mình ra sao.

Mọi tình huống đều quay về một chỗ: tiền của con được ghi rõ, con biết nó đang ở đâu. Khi có sổ, phần lớn các tranh cãi tự nhỏ đi.

Phần cất lâu: giữ sao cho mười năm sau vẫn còn nguyên

Phần cất lâu là phần dễ thất lạc nhất, vì nó nằm im nhiều năm và qua tay nhiều người. Cách đơn giản là mỗi con một phong bì hoặc một hộp riêng, ghi tên, để chung chỗ với giấy tờ quan trọng của gia đình chứ không để trong ví hay ngăn kéo bàn. Mỗi năm, cùng lúc ghi sổ, bỏ thêm phần mới vào và đếm lại tổng; nếu số trong hộp khớp với số trong sổ thì yên tâm.

Khi chuyển nhà, sửa nhà hay đi xa dài ngày, phần cất lâu của con nên được xếp vào cùng túi giấy tờ để mang theo hoặc gửi người tin cậy, ghi lại đã gửi ai. Những năm gia đình xáo trộn là những năm tiền của con hay bị lẫn vào việc chung rồi không ai nhớ.

Tiền mặt cất nhiều năm sẽ giảm sức mua; mười năm sau, cùng số tiền đó mua được ít hơn. Vì vậy nhiều gia đình chọn gửi phần cất lâu vào một nơi tin cậy. Trang này không khuyên chọn hình thức hay nơi gửi nào; điều cần giữ là dù gửi ở đâu, sổ của con vẫn ghi rõ tiền đang ở đâu, đứng tên ai, giấy tờ cất chỗ nào. Khi con đủ lớn, đưa con đi cùng một lần để con biết tận mắt.

Câu hỏi thường gặp

Tiền lì xì của con có phải là tài sản riêng của con không?

Về tinh thần là có, vì đó là tiền người khác tặng riêng cho con. Pháp luật Việt Nam thừa nhận con có thể có tài sản riêng và cha mẹ quản lý giúp khi con còn nhỏ. Chi tiết về quyền quản lý, định đoạt bạn nên tra luật hôn nhân và gia đình hiện hành.

Cha mẹ dùng tiền lì xì của con có sai không?

Không sai nếu dùng vào việc của chính con hoặc đã nói rõ với con, ghi lại là mượn. Điều làm con mất lòng tin là lấy mà không nói, rồi không ai nhắc lại nữa.

Mấy tuổi thì cho con tự giữ tiền lì xì?

Khoảng bảy, tám tuổi có thể cho con giữ một phần nhỏ để tiêu. Phần lớn vẫn nên do cha mẹ giữ hộ, có ghi sổ, cho đến khi con khoảng mười hai tuổi trở lên và đã quen quản lý những khoản nhỏ.

Có nên gộp tiền lì xì các con lại rồi chia đều?

Chỉ nên làm nếu các con đều hiểu và đồng ý từ trước. Nếu không, ghi riêng từng con là cách công bằng hơn, vì mỗi phong bao được tặng cho một đứa trẻ cụ thể.

Nên để tiền lì xì của con ở đâu cho an toàn?

Tiền con tự giữ để trong hộp hoặc ví của con, ở chỗ con chọn trong nhà. Phần cất lâu để ở chỗ an toàn của gia đình hoặc gửi tiết kiệm. Trang không khuyên chọn ngân hàng hay hình thức sinh lời nào, bạn tự tìm hiểu nơi mình tin cậy.

Con bị người lạ nhắn tin xin chuyển tiền lì xì thì làm gì?

Dạy con không trả lời, không chuyển, và báo ngay cho bố mẹ. Kiểu nhắn tin giả người quen xin lì xì qua tài khoản thường xuất hiện dịp Tết, nhắm cả trẻ lớn đã có tài khoản riêng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138