SanNghiep.comSản Nghiệp
Cho thuê nhà, phòng trọ, mặt bằng

Lấy lại nhà cho thuê để con cái về ở: báo trước, nói chuyện với người thuê, nhận nhà

Gia đình cần lấy lại căn nhà đang cho thuê cho con cái hay bố mẹ về ở: xem hợp đồng, chọn thời điểm, báo trước, thương lượng nếu chưa hết hạn và nhận lại nhà gọn gàng.

Young couple standing in an empty living room of a townhouse in Bac Ninh after tenants moved out, looking at bare walls and window, seen from behind, bright midday light

Có những lúc gia đình cần lấy lại căn nhà đang cho thuê: con lập gia đình cần chỗ ở riêng, bố mẹ già muốn về gần con cháu, hay cả nhà quyết định chuyển về sống ở đó. Lý do chính đáng, nhưng người thuê cũng có cuộc sống của họ, có khi có con đang đi học gần đó, có cửa hàng đã quen khách. Cách gia đình lên kế hoạch và báo tin sẽ quyết định việc lấy lại nhà diễn ra êm thấm hay biến thành một cuộc giằng co mệt mỏi.

Bài này đi từ khâu xem lại hợp đồng, chọn thời điểm, báo tin, tới thương lượng khi hợp đồng chưa hết hạn và nhận lại nhà. Phần pháp lý chỉ nêu nguyên lý; nếu có dấu hiệu tranh chấp, bạn nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước khi hành động.

Bắt đầu từ kế hoạch của gia đình, không phải từ người thuê

Trước khi nói với người thuê, cả nhà cần chắc chắn về kế hoạch của mình. Con cái về ở từ tháng nào? Có cần sửa sang gì trước khi dọn vào không, sửa mất bao lâu? Nếu kế hoạch thay đổi, chẳng hạn đám cưới lùi lại nửa năm, thì có giữ người thuê thêm được không? Một kế hoạch rõ giúp gia đình báo tin với một mốc thời gian chắc chắn, thay vì nói rồi lại đổi, khiến người thuê mất lòng tin.

Cũng nên tính đến những người khác có phần trong căn nhà. Nếu nhà là tài sản chung của vợ chồng hay của anh chị em, việc lấy lại cho một người về ở cần sự đồng ý của những người kia. Nếu trước đây tiền thuê được chia cho mọi người, giờ người về ở có cần bù lại cho các anh chị em không, bù bằng cách nào? Những câu hỏi này nên giải quyết trong nhà trước, vì người thuê không nên bị kẹt giữa những bất đồng của gia đình.

Cuối cùng, hãy ước tính thời gian cần thiết từ lúc báo tin tới lúc gia đình thực sự dọn vào: thời gian báo trước cho người thuê, vài ngày dọn dẹp, kiểm tra, sửa chữa sau khi họ đi. Nhiều gia đình chỉ tính ngày người thuê đi mà quên rằng căn nhà sau nhiều năm cho thuê thường cần sơn sửa trước khi ở được.

Xem lại hợp đồng trước khi nói bất cứ điều gì

Thời hạn hợp đồng. Hợp đồng còn bao lâu nữa hết hạn? Nếu chỉ còn vài tháng, phương án đơn giản nhất là không gia hạn và báo cho người thuê đủ sớm. Nếu còn nhiều năm, việc lấy lại là chấm dứt trước hạn và cần thương lượng.

Điều khoản báo trước. Hợp đồng thường ghi một bên muốn kết thúc phải báo trước bao lâu. Nếu hợp đồng không ghi, quy định về nhà ở có mức báo trước tối thiểu khi đơn phương chấm dứt; bạn nên kiểm lại điều khoản trong Luật Nhà ở và Bộ luật Dân sự hiện hành thay vì đoán.

Điều khoản về chấm dứt trước hạn. Có hợp đồng ghi rõ bên nào chấm dứt trước hạn thì phải bồi thường hay chịu mất cọc. Nếu có, đó là khung để thương lượng. Nếu không có, hai bên sẽ phải tự thoả thuận.

Những khoản người thuê đã đầu tư. Người thuê có thể đã sửa sang, lắp đặt thiết bị với sự đồng ý của gia đình. Khi lấy lại trước hạn, đây là phần thường được người thuê đặt lên bàn thương lượng.

Ai ký hợp đồng. Nếu người ký phía chủ nhà là bố mẹ, nay các con đứng ra lo việc, cần xem người đó có đủ tư cách để thoả thuận chấm dứt hay cần bố mẹ cùng ký, hoặc có văn bản uỷ quyền.

Hai tình huống và cách tiếp cận

Lấy lại nhà khi hợp đồng sắp hết hạn và khi hợp đồng còn dài là hai chuyện khác hẳn nhau. Bảng dưới so sánh để bạn biết mình đang ở tình huống nào.

Hợp đồng sắp hết hạnHợp đồng còn nhiều tháng hoặc nhiều năm
Bản chấtKhông gia hạn, đây là quyền của mỗi bênChấm dứt trước hạn, cần thoả thuận hoặc có căn cứ
Thời điểm báoCàng sớm càng tốt trước ngày hết hạnNgay khi gia đình chắc chắn kế hoạch
Nội dung trao đổiThông báo không gia hạn, ngày trả nhàĐề nghị kết thúc sớm, đề xuất hỗ trợ
Khả năng hỗ trợKhông bắt buộc, có thể giúp tìm nhàThường cần hỗ trợ chi phí, hoàn cọc, miễn tiền thuê tháng cuối
Rủi roThấp nếu báo đủ sớmNgười thuê không đồng ý, kéo dài, có thể thành tranh chấp

Nếu hợp đồng còn dài, cân nhắc xem gia đình có thể chờ đến hết hạn không, hoặc thoả thuận một mốc ở giữa. Việc chờ thêm vài tháng đôi khi đỡ tốn kém và đỡ căng thẳng hơn nhiều so với ép người thuê đi sớm.

Báo tin cho người thuê

Cách báo tin quyết định phần lớn thái độ của người thuê sau đó. Trình tự gợi ý:

  1. Gặp trực tiếp hoặc gọi điện, không chỉ nhắn tin cho một việc quan trọng như vậy.
  2. Nói rõ lý do của gia đình một cách thật, ngắn gọn: con sắp cưới cần chỗ ở, bố mẹ cần về gần.
  3. Đưa ra mốc thời gian cụ thể và hỏi người thuê mốc đó có khả thi với họ không.
  4. Nếu hợp đồng chưa hết hạn, nói rõ gia đình hiểu đây là đề nghị kết thúc sớm và sẵn sàng bàn về hỗ trợ.
  5. Sau buổi nói chuyện, gửi văn bản thông báo có ngày tháng, nội dung đúng như đã nói, giữ một bản.
  6. Hẹn một lần gặp sau để chốt các chi tiết: ngày trả nhà, quyết toán cọc, chỉ số điện nước.

Đừng báo tin qua người thứ ba như hàng xóm hay người môi giới, và đừng để người thuê biết qua việc thấy gia đình dẫn thợ đến đo đạc. Người thuê bị bất ngờ thường phản ứng phòng thủ, còn người được báo thẳng thắn, tôn trọng thường hợp tác hơn.

Khi người thuê chưa muốn đi

Có trường hợp người thuê không đồng ý kết thúc sớm, hoặc đồng ý nhưng xin thêm thời gian. Đầu tiên hãy lắng nghe lý do. Có thể con họ đang giữa năm học, có thể cửa hàng của họ cần thời gian tìm mặt bằng mới. Một vài tháng lùi lại, nếu gia đình chịu được, thường là cách giải quyết rẻ nhất.

Nếu cần lấy lại sớm hơn, các khoản hỗ trợ hay được thoả thuận gồm: hoàn trả đầy đủ tiền cọc ngay khi nhận nhà, miễn tiền thuê một khoảng thời gian cuối, hỗ trợ một phần chi phí chuyển nhà, bù cho phần cải tạo người thuê đã bỏ ra mà chưa khấu hao hết. Mức hỗ trợ là chuyện hai bên tự thoả thuận; ghi lại thành văn bản có chữ ký khi đã thống nhất.

Điều tuyệt đối không nên làm là gây sức ép bằng cách cắt điện nước, thay khoá, dọn đồ của người thuê ra ngoài hay đưa người đến làm ồn. Những việc này không đúng quy định, có thể khiến gia đình phải chịu trách nhiệm, và biến một việc gia đình bình thường thành vụ việc. Nếu thương lượng bế tắc, hãy tìm hoà giải ở cơ sở, chẳng hạn qua tổ hoà giải nơi có nhà, và hỏi luật sư trên AI Cố Vấn về các bước đúng trước khi đi tiếp.

Ngày nhận lại nhà

Khi người thuê chuẩn bị trả nhà, làm đủ những việc sau để không còn gì vướng lại:

  • Hẹn giờ cụ thể, có mặt cả người đại diện gia đình và người thuê.
  • Mang biên bản giao nhà và ảnh lúc giao, đi từng phòng đối chiếu.
  • Kiểm tra thiết bị, đồ đạc của gia đình để lại, thử bật điện nước.
  • Chốt chỉ số điện nước, tính các khoản còn phải trả của tháng cuối.
  • Ghi rõ những hư hỏng ngoài hao mòn bình thường, nếu có, và thoả thuận cách xử lý.
  • Quyết toán tiền cọc, có biên nhận hai bên ký.
  • Nhận lại toàn bộ chìa khoá, thẻ từ, điều khiển cửa cuốn; cân nhắc thay ổ khoá sau đó.
  • Nhắc người thuê làm thủ tục chuyển nơi tạm trú nếu có, và cập nhật địa chỉ nhận thư từ.

Sau khi nhận lại, lưu toàn bộ giấy tờ của lượt cho thuê này vào hồ sơ, đóng lại thư mục. Nếu người thuê đã giữ nhà cẩn thận và hợp tác tốt, một lời cảm ơn, thậm chí một lời giới thiệu cho chủ nhà mới của họ, là cách khép lại đẹp.

Sau khi nhận lại: chuẩn bị cho người nhà về ở

Căn nhà sau nhiều năm cho thuê thường cần được nhìn lại với con mắt của người sẽ sống lâu dài, không phải của chủ nhà cho thuê. Những thứ trước đây tạm được với người thuê, như bình nóng lạnh cũ, ổ điện ít, bếp chật, có thể không hợp với một gia đình trẻ hay với bố mẹ già cần lối đi an toàn. Trước khi người nhà dọn vào, nên đi một vòng cùng họ, ghi ra những việc cần sửa và xếp thứ tự.

Đây cũng là lúc giải quyết những chuyện tài chính trong nhà đã tạm gác. Nếu căn nhà là tài sản chung và một người về ở, các anh chị em có thể thoả thuận người đó trả một khoản cho những người khác, hoặc chịu toàn bộ chi phí sửa chữa, bảo trì từ nay về sau. Ghi lại thoả thuận này cũng quan trọng như hợp đồng với người thuê, vì quan hệ giữa anh em ruột cũng cần sự rõ ràng.

Cuối cùng, cập nhật sổ tài sản gia đình: căn nhà không còn là tài sản cho thuê, không còn khoản thu hằng tháng. Ngân sách của gia đình có thể cần điều chỉnh nếu trước đây tiền thuê được dùng cho một khoản chi cố định nào đó. Nếu căn nhà có tài khoản riêng để nhận tiền thuê, quyết toán số dư quỹ sửa chữa và quỹ dự phòng, chuyển sang dùng cho việc sửa sang trước khi người nhà dọn vào, rồi đóng tài khoản hoặc đổi mục đích sử dụng cho rõ ràng.

Câu hỏi thường gặp

Muốn lấy lại nhà cho thuê để con ở thì phải báo trước bao lâu?

Trước hết theo điều khoản báo trước trong hợp đồng. Nếu hợp đồng không ghi, quy định về nhà ở có mức báo trước tối thiểu khi đơn phương chấm dứt, bạn nên kiểm lại văn bản hiện hành. Với người thuê, báo càng sớm càng tốt để họ có thời gian tìm chỗ mới.

Hợp đồng thuê chưa hết hạn có lấy lại nhà được không?

Đó là chấm dứt trước hạn, cần thoả thuận với người thuê hoặc có căn cứ theo hợp đồng và pháp luật. Thường gia đình phải đề xuất hỗ trợ như hoàn cọc, miễn tiền thuê tháng cuối hay hỗ trợ chuyển nhà. Có tranh chấp thì hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.

Người thuê không chịu trả nhà khi đã báo trước thì làm sao?

Lắng nghe lý do, cân nhắc lùi lại một thời gian nếu được. Nếu bế tắc, tìm hoà giải ở cơ sở và hỏi luật sư về các bước đúng. Không cắt điện nước, không thay khoá hay dọn đồ người thuê để ép, vì đó là việc trái quy định.

Có phải bồi thường cho người thuê khi lấy lại nhà trước hạn không?

Tuỳ điều khoản hợp đồng và thoả thuận giữa hai bên. Nếu hợp đồng có ghi mức bồi thường khi chấm dứt trước hạn thì theo đó. Nếu không, hai bên tự thoả thuận các khoản hỗ trợ và nên ghi lại thành văn bản có chữ ký.

Ngày nhận lại nhà cần làm những gì?

Đi kiểm tra cùng người thuê, đối chiếu với biên bản và ảnh lúc giao, chốt chỉ số điện nước, ghi hư hỏng nếu có, quyết toán tiền cọc có biên nhận, thu lại toàn bộ chìa khoá và cân nhắc thay ổ khoá sau đó.

Nhà chung của anh chị em, một người lấy lại để ở thì tính sao?

Cần sự đồng ý của những người cùng có phần. Các anh chị em có thể thoả thuận người về ở trả một khoản cho người khác hoặc chịu chi phí bảo trì. Nên ghi thoả thuận ra giấy, mỗi người giữ một bản để tránh hiểu lầm về sau.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138