SanNghiep.comSản Nghiệp
Cho thuê nhà, phòng trọ, mặt bằng

Cho người quen, họ hàng thuê nhà: vẫn làm hợp đồng, ghi rõ ưu đãi và giữ tình

Cho họ hàng, bạn bè thuê nhà: vì sao vẫn cần hợp đồng, ghi rõ mức ưu đãi, nói trước chuyện chậm tiền, sửa chữa, lấy lại nhà để không mất tình lẫn mất nhà.

Two women of different ages chatting at the gate of a small house in a Nghe An village, one handing a key to the other, both faces turned away, morning light on yard

Cho người quen hay họ hàng thuê nhà nghe có vẻ là lựa chọn an toàn nhất: biết rõ người ta, không lo bị lừa, lại giúp được người thân đang cần chỗ ở. Nhưng trong thực tế, đây lại là kiểu cho thuê dễ để lại vết rạn nhất, vì cả hai bên đều ngại nói chuyện tiền bạc thẳng thắn. Đến khi người thuê chậm tiền, nhà hỏng không ai sửa, hay gia đình cần lấy lại nhà, mỗi lời nói ra đều nặng gấp đôi vì còn dính tình thân.

Bài này giúp bạn chuẩn bị để cho người quen thuê mà vẫn rõ ràng: những điều nên viết ra, cách nói chuyện về ưu đãi, cách xử lý khi có trục trặc. Nếu bạn cho người thân ở nhờ không lấy tiền thì đó là chuyện khác, nhưng nhiều nguyên tắc ở đây vẫn dùng được.

Vì sao người quen càng phải làm giấy tờ rõ

Với người lạ, chủ nhà tự nhiên làm hợp đồng, nhận cọc, lập biên bản. Với người quen, nhiều người bỏ qua tất cả vì sợ người kia nghĩ mình không tin. Kết quả là mọi thoả thuận chỉ nằm trong trí nhớ, mà trí nhớ của hai người sau một năm hiếm khi giống nhau. Bên này nhớ là tiền thuê đã tính cả tiền nước, bên kia nhớ là chưa. Bên này nghĩ thuê một năm, bên kia nghĩ ở bao lâu cũng được.

Hợp đồng không phải là dấu hiệu nghi ngờ, mà là cách để giữ lời hứa của cả hai bên được nguyên vẹn. Bạn cứ nói thẳng ngay từ đầu: gia đình làm giấy với tất cả người thuê, kể cả người thân, để sau này nhà mình không phải nhớ lại hay đoán ý nhau. Phần lớn người quen sẽ hiểu, và người thực sự có ý định nghiêm túc thường còn thấy yên tâm hơn.

Thêm một lý do thực tế: căn nhà có thể không chỉ của riêng bạn. Nếu vợ chồng cùng có phần, hay anh chị em cùng có phần, thì những người kia cũng cần thấy điều kiện cho thuê rõ ràng. Hợp đồng viết ra giúp bạn không bị nghi là ưu ái người quen bằng tài sản chung.

Trước khi gật đầu: tự hỏi mình vài câu

Lời đề nghị thuê nhà của người quen thường đến bất ngờ, qua một cuộc điện thoại hay trong bữa cơm, và rất khó từ chối ngay tại chỗ. Bạn nên xin vài ngày suy nghĩ, rồi tự trả lời lần lượt:

  1. Nếu người này chậm tiền ba tháng, mình có nói ra được không, hay sẽ im lặng chịu đựng?
  2. Nếu một năm nữa gia đình cần lấy lại nhà, mình có dám báo với họ không?
  3. Những người cùng có phần trong căn nhà, như vợ hoặc chồng, anh chị em, có đồng ý không?
  4. Mình đang cho thuê vì muốn giúp, vì muốn có thu nhập, hay cả hai? Nếu là giúp, mình chấp nhận thiệt đến mức nào?
  5. Người quen này giữ gìn đồ đạc ra sao, sống có ngăn nắp không, có hay chuyển chỗ ở không?

Nếu câu trả lời cho hai câu đầu là không, có lẽ cho người lạ thuê qua kênh bình thường sẽ giữ được tình thân tốt hơn, và bạn vẫn có thể giúp người quen bằng cách khác như giới thiệu chỗ thuê phù hợp. Nếu vẫn quyết định cho thuê, những câu trả lời trên chính là các điều cần đưa vào thoả thuận.

Từ chối người thân cũng có cách nói nhẹ nhàng: nhà đang tính cho con về ở, hoặc các anh chị em đã thống nhất cho thuê qua người môi giới. Nói sớm và rõ vẫn tốt hơn nhận lời rồi để hai bên khó xử suốt nhiều năm.

Ưu đãi cho người quen: ghi rõ, có thời hạn

Nói rõ mức ưu đãi là bao nhiêu. Nếu bạn cho người quen thuê thấp hơn mức bình thường, hãy ghi trong hợp đồng cả mức thuê thực tế và ghi chú rằng đây là mức ưu đãi. Như vậy, cả hai bên đều biết rằng đó là một sự giúp đỡ chứ không phải giá thị trường.

Đặt thời hạn cho ưu đãi. Ví dụ giả định: ưu đãi trong năm đầu khi em họ mới ra trường đi làm, sang năm thứ hai điều chỉnh dần. Có thời hạn thì khi điều chỉnh, không ai thấy như bị lấy đi một quyền lợi.

Ưu đãi ở tiền thuê, không ở nghĩa vụ. Có thể giảm tiền thuê, nhưng những nghĩa vụ khác như giữ gìn nhà, trả tiền điện nước, báo hỏng kịp thời, không cho người khác ở cùng mà chưa hỏi thì vẫn giống mọi người thuê. Nhiều rắc rối nảy sinh vì người quen hiểu rằng được giảm tiền thì cũng được dễ dãi mọi thứ.

Không miễn hẳn tiền cọc. Tiền cọc có thể thấp hơn, nhưng nên có. Cọc là khoản giúp xử lý hư hỏng khi trả nhà mà không phải đòi thêm, tránh tình huống ngại ngùng nhất là phải xin tiền người thân để sửa nhà.

Báo cho những người cùng có phần. Nếu nhà là tài sản chung của vợ chồng hay anh chị em, mức ưu đãi cần được những người kia đồng ý, tốt nhất là ký vào bản thoả thuận.

Những điều nên ghi ra, dù chỉ trong hai trang

Hợp đồng cho người quen thuê không cần dài hay dùng ngôn ngữ khó. Theo quy định hiện hành, cho thuê nhà ở nên lập thành văn bản; yêu cầu chi tiết bạn có thể kiểm lại theo Luật Nhà ở đang có hiệu lực. Những mục nên có:

  • Tên hai bên, số giấy tờ, địa chỉ căn nhà, phạm vi cho thuê (cả nhà hay một phần).
  • Tiền thuê, ghi chú ưu đãi nếu có, ngày đóng, cách đóng (chuyển khoản để có dấu vết).
  • Tiền điện, nước, mạng, phí khu dân cư ai trả.
  • Tiền cọc và điều kiện hoàn trả.
  • Thời hạn thuê, cách gia hạn, và cách báo trước khi một bên muốn kết thúc.
  • Ai được ở trong nhà: chỉ người thuê và gia đình nhỏ của họ, hay được cho người khác ở cùng.
  • Sửa chữa: hỏng hóc nào chủ nhà lo, hỏng hóc nào người thuê lo.
  • Danh sách đồ đạc trong nhà kèm ảnh chụp lúc giao.

Nếu băn khoăn về cách viết điều khoản chấm dứt hay tiền cọc, có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn. Với nhà cho người thân thuê, phần lớn rắc rối nằm ở ba điểm: thời hạn, sửa chữa và người ở cùng, nên ba điểm đó cần viết kỹ nhất.

Nói chuyện khi người quen chậm tiền

Chậm tiền là tình huống khó xử nhất với người quen. Với người lạ, bạn nhắn tin nhắc là xong; với họ hàng, nhiều người ngại đến mức im lặng vài tháng, rồi sự bực bội dồn lại và bùng ra trong một bữa giỗ trước mặt cả họ. Cách tốt hơn là nhắc sớm, nhắc riêng và nhắc đều.

Ngay lần đầu chậm vài ngày, hãy nhắn tin nhẹ nhàng: tháng này em chưa thấy tiền nhà, em kiểm tra giúp chị nhé. Nếu người thuê đang khó khăn thật, họ sẽ nói ra, và hai bên có thể thoả thuận trả chậm trong bao lâu, ghi lại bằng tin nhắn hoặc một dòng viết tay. Nếu chỉ là quên, lời nhắc sớm giúp họ không để thành thói quen.

Điều nên tránh là nhờ người thứ ba trong họ đi nói hộ, hay kể chuyện với người khác trước khi nói với chính người thuê. Chuyện tiền nhà mà lan ra cả họ thì người thuê mất mặt, còn bạn thì bị nhìn như người làm khó người thân. Nếu chậm kéo dài nhiều tháng và không có hướng giải quyết, hãy hẹn gặp trực tiếp, mang theo bản thoả thuận, nói về các lựa chọn: trả dần, chuyển sang chỗ ở rẻ hơn, hay kết thúc hợp đồng. Trong mọi trường hợp, không cắt điện nước hay khoá cửa để ép, vì đó là việc không đúng và làm mất tình ngay lập tức.

Tình huống hay gặp và cách xử lý gợi ý

Bảng dưới gom những tình huống mà nhiều gia đình kể lại khi cho người thân, bạn bè thuê nhà, kèm cách xử lý theo hướng giữ tình mà vẫn giữ được nhà.

Tình huốngDễ xử lý sai thế nàoCách xử lý êm hơn
Người thuê cho thêm bạn bè, người nhà khác vào ởIm lặng vì ngại, rồi bực bộiNhắc lại điều khoản người ở cùng, thoả thuận lại tiền điện nước nếu đồng ý
Nhà hỏng, người thuê tự sửa rồi trừ tiền thuêCãi nhau về số tiền đã chiQuy ước báo trước khi sửa trên một mức nhất định, giữ hoá đơn
Người thuê muốn ở lâu với giá ưu đãi mãiKhông dám điều chỉnhNhắc thời hạn ưu đãi đã ghi, báo trước vài tháng khi điều chỉnh
Gia đình cần lấy lại nhà cho con ởBáo gấp, người thuê không kịp tìm chỗBáo sớm, đúng thời gian đã thoả thuận, giúp tìm chỗ mới nếu được
Người thuê làm hư hỏng lớn khi trả nhàNgại đòi, tự chịu rồi tứcĐối chiếu biên bản ảnh lúc giao, trừ từ tiền cọc có giải thích

Điểm chung của mọi cách xử lý êm là có sẵn một điều đã ghi để dựa vào. Khi bạn nói "như hôm trước hai chị em mình đã ghi", người nghe dễ chấp nhận hơn nhiều so với một yêu cầu bất ngờ.

Khi cần lấy lại nhà hoặc kết thúc cho thuê

Lý do lấy lại nhà với người quen thường là chuyện gia đình: con cái lập gia đình cần chỗ ở, bố mẹ già cần về sống gần, hay gia đình cần bán nhà. Dù lý do chính đáng, cách báo vẫn quyết định quan hệ sau đó. Hãy báo sớm hơn mức tối thiểu đã thoả thuận nếu có thể, nói rõ lý do và nói trực tiếp, không qua người khác.

Nếu hợp đồng chưa hết hạn mà gia đình muốn lấy lại, đó là chấm dứt trước hạn, cần xem lại điều khoản đã ký và quy định về việc báo trước. Với người thân, có thể cân nhắc hỗ trợ một phần chi phí chuyển nhà hay trả lại thêm một tháng tiền thuê như lời cảm ơn vì họ đã giữ nhà cẩn thận. Những cử chỉ ấy không bắt buộc, nhưng giúp mối quan hệ được giữ lại.

Ngày trả nhà, làm như với mọi người thuê khác: cùng đi kiểm tra, so với ảnh lúc giao, chốt chỉ số điện nước, quyết toán tiền cọc, có giấy biên nhận. Làm đầy đủ không có nghĩa là lạnh lùng; ngược lại, nó giúp không còn điều gì lấn cấn để sau này gặp nhau trong đám cưới hay ngày giỗ vẫn vui vẻ. Nếu phát sinh bất đồng lớn về tiền cọc hay hư hỏng, nên nhờ một người lớn trong họ ngồi cùng, và khi thật cần, hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước khi làm căng.

Câu hỏi thường gặp

Cho họ hàng thuê nhà có cần làm hợp đồng không?

Nên làm. Hợp đồng giúp hai bên nhớ giống nhau về tiền thuê, tiền cọc, thời hạn, sửa chữa và người ở cùng. Bạn nên nói rõ gia đình làm giấy với mọi người thuê, kể cả người thân, để tránh hiểu lầm về sau.

Cho người quen thuê rẻ hơn thì ghi trong hợp đồng thế nào?

Ghi mức tiền thuê thực tế và chú thích rằng đây là mức ưu đãi, kèm thời hạn áp dụng. Như vậy khi hết thời hạn ưu đãi và điều chỉnh lại, người thuê đã biết trước, không thấy như bị đối xử khác đi.

Có nên nhận tiền cọc của người thân không?

Nên nhận, dù có thể ở mức thấp hơn. Tiền cọc giúp xử lý hư hỏng khi trả nhà mà không phải đòi thêm tiền người thân, tránh tình huống ngại ngùng. Ghi rõ điều kiện hoàn trả trong thoả thuận.

Họ hàng chậm tiền thuê nhà nhiều tháng thì nên làm gì?

Nhắc sớm và nhắc riêng ngay lần đầu chậm. Nếu họ khó khăn, thoả thuận trả dần và ghi lại. Nếu kéo dài, hẹn gặp trực tiếp bàn các lựa chọn. Không nhờ người khác nói hộ, không cắt điện nước hay khoá cửa để ép.

Muốn lấy lại nhà đang cho người thân thuê thì báo trước bao lâu?

Theo thời gian đã ghi trong hợp đồng và quy định hiện hành về báo trước khi chấm dứt. Với người thân, nên báo sớm hơn mức tối thiểu nếu được, nói trực tiếp lý do, và có thể hỗ trợ chi phí chuyển nhà như lời cảm ơn.

Người thân thuê nhà tự cho thêm người khác vào ở thì sao?

Nhắc lại điều khoản về người ở cùng đã thoả thuận, hỏi rõ người mới là ai, ở bao lâu. Nếu gia đình đồng ý thì điều chỉnh tiền điện nước và ghi lại; nếu không đồng ý thì nói thẳng, nhẹ nhàng và đề nghị thời gian để sắp xếp.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138